77. 77. स्त्रीपुंससमायोगाध्यायः

शस्त्रेन वेणीविनिगूहितेन विदूरथं स्वा महिषी जघान । विषप्रदिग्धेन च नूपुरेण देवी विरक्ता किल काशिराजम् ।। ७७.०१ ।।

śastrena veṇīvinigūhitena vidūrathaṃ svā mahiṣī jaghāna / viṣapradigdhena ca nūpureṇa devī viraktā kila kāśirājam // 77.01 //

एवं विरक्ता जनयन्ति दोषान् प्राणच्छिदोऽन्यैरनुकीर्तितैः किम् । रक्ताविरक्ताः पुरुषैरतोऽर्थात् परीक्षितव्याः प्रमदाः प्रयत्नात् ।। ७७.०२ ।।

evaṃ viraktā janayanti doṣān prāṇacchido'nyairanukīrtitaiḥ kim / raktāviraktāḥ puruṣairato'rthāt parīkṣitavyāḥ pramadāḥ prayatnāt // 77.02 //

स्नेहं मनोभवकृतं कथयन्ति भावा नाभीभुजस्तनविभूषणदर्शनानि । वस्त्राभिसंयमनकेशविमोक्षणानि भ्रूक्षेपकम्पितकटाक्षनिरीक्षणानि ।। ७७.०३ ।।

snehaṃ manobhavakṛtaṃ kathayanti bhāvā nābhībhujastanavibhūṣaṇadarśanāni / vastrābhisaṃyamanakeśavimokṣaṇāni bhrūkṣepakampitakaṭākṣanirīkṣaṇāni // 77.03 //

उच्चैः ष्ठीवनं उत्कटप्रहसितं शय्याआसनौत्सर्पणं गात्रऽस्फोटनजृम्भणानि सुलभद्रव्याल्पसम्प्रार्थना । बालऽलिङ्गनचुम्बनान्यभिमुखे सख्याः समालोकनं दृक्पातश्च पराङ्मुखे गुणकथा कर्णस्य कण्डूयनम् ।। ७७.०४ ।।

uccaiḥ ṣṭhīvanaṃ utkaṭaprahasitaṃ śayyāāsanautsarpaṇaṃ gātra'sphoṭanajṛmbhaṇāni sulabhadravyālpasamprārthanā / bāla'liṅganacumbanānyabhimukhe sakhyāḥ samālokanaṃ dṛkpātaśca parāṅmukhe guṇakathā karṇasya kaṇḍūyanam // 77.04 //

इमां च विन्द्यादनुरक्तचेष्टां प्रियाणि वक्ति स्वधनं ददाति । विलोक्य संहृष्यति वीतरोषा प्रमार्ष्टि दोषान्गुणकीर्तनेन ।। ७७.०५ ।।

imāṃ ca vindyādanuraktaceṣṭāṃ priyāṇi vakti svadhanaṃ dadāti / vilokya saṃhṛṣyati vītaroṣā pramārṣṭi doṣānguṇakīrtanena // 77.05 //

तन्मित्रपूजा तदरिद्विषत्वं कृतस्मृतिः प्रोषितदौर्मनस्यम् । स्तनओष्ठदानान्युपगूहनं च स्वेदोऽथ चुम्बाप्रथमाभियोगः ।। ७७.०६ ।।

tanmitrapūjā tadaridviṣatvaṃ kṛtasmṛtiḥ proṣitadaurmanasyam / stanaoṣṭhadānānyupagūhanaṃ ca svedo'tha cumbāprathamābhiyogaḥ // 77.06 //

विरक्तचेष्टा भ्रुकुटीमुखत्वं पराङ्मुखत्वं कृतविस्मृतिश्च । असम्भ्रमो दुष्परितोषता च तद्द्विष्टमैत्री परुषं च वाक्यम् ।। ७७.०७ ।।

viraktaceṣṭā bhrukuṭīmukhatvaṃ parāṅmukhatvaṃ kṛtavismṛtiśca / asambhramo duṣparitoṣatā ca taddviṣṭamaitrī paruṣaṃ ca vākyam // 77.07 //

स्पृष्ट्वाथ वाआलोक्य धुनोति गात्रं करोति गर्वं न रुणद्धि यान्तम् । चुम्बाविरामे वदनं प्रमार्ष्टि पश्चात्समुत्तिष्ठति पूर्वसुप्ता ।। ७७.०८ ।।

spṛṣṭvātha vāālokya dhunoti gātraṃ karoti garvaṃ na ruṇaddhi yāntam / cumbāvirāme vadanaṃ pramārṣṭi paścātsamuttiṣṭhati pūrvasuptā // 77.08 //

भिक्षुणिका प्रव्रजिता दासी धात्री कुमारिका रजिका । मालाकारी दुष्टाङ्गना सखी नापिती दूत्यः ।। ७७.०९ ।।

bhikṣuṇikā pravrajitā dāsī dhātrī kumārikā rajikā / mālākārī duṣṭāṅganā sakhī nāpitī dūtyaḥ // 77.09 //

कुलजनविनाशहेतुर्दूत्यो यस्मादतः प्रयत्नेन । ताभ्यः स्त्रियोऽभिरक्ष्या वंशयशोमानवृद्ध्यर्थम् ।। ७७.१० ।।

kulajanavināśaheturdūtyo yasmādataḥ prayatnena / tābhyaḥ striyo'bhirakṣyā vaṃśayaśomānavṛddhyartham // 77.10 //

रात्रीविहारजागररोगव्यपदेशपरगृहईक्षणिकाः । व्यसनौत्सवाश्च सङ्केतहेतवस्तेषु रक्ष्याश्च ।। ७७.११ ।।

rātrīvihārajāgararogavyapadeśaparagṛhaīkṣaṇikāḥ / vyasanautsavāśca saṅketahetavasteṣu rakṣyāśca // 77.11 //

आदौ नैच्छति नौज्झति स्मरकथां व्रीडाविमिश्रऽलसा मध्ये ह्रीपरिवर्जिताभ्युपरमे लज्जाविनम्रऽनना । भावैर्नएकविधैः करोत्यभिनयं भूयश्च या सादरा बुद्ध्वा पुम्प्रकृतिं च यानुचरति ग्लानेतरैश्चेष्टितैः ।। ७७.१२ ।।

ādau naicchati naujjhati smarakathāṃ vrīḍāvimiśra'lasā madhye hrīparivarjitābhyuparame lajjāvinamra'nanā / bhāvairnaekavidhaiḥ karotyabhinayaṃ bhūyaśca yā sādarā buddhvā pumprakṛtiṃ ca yānucarati glānetaraiśceṣṭitaiḥ // 77.12 //

स्त्रीणां गुणा यौवनरूपवेष दाक्षिण्यविज्ञानविलासपूर्वाः । स्त्री रत्नसंज्ञा च गुणान्वितासु स्त्रीव्याधयोऽन्याश्चतुरस्य पुंसः ।। ७७.१३ ।।

strīṇāṃ guṇā yauvanarūpaveṣa dākṣiṇyavijñānavilāsapūrvāḥ / strī ratnasaṃjñā ca guṇānvitāsu strīvyādhayo'nyāścaturasya puṃsaḥ // 77.13 //

न ग्राम्यवर्णैर्मलदिग्धकाया निन्द्याङ्गसंबन्धिकथां च कुर्यात् । न चान्यकार्यस्मरणं रहःस्था मनो हि मूलं हरदग्धमूर्तेः ।। ७७.१४ ।।

na grāmyavarṇairmaladigdhakāyā nindyāṅgasaṃbandhikathāṃ ca kuryāt / na cānyakāryasmaraṇaṃ rahaḥsthā mano hi mūlaṃ haradagdhamūrteḥ // 77.14 //

श्वासं मनुष्येण समं त्यजन्ती बाहुउपधानस्तनदानदक्षा । सुगन्धकेशा सुसमीपरागा सुप्तेऽनुसुप्ता प्रथमं विबुद्धा ।। ७७.१५ ।।

śvāsaṃ manuṣyeṇa samaṃ tyajantī bāhuupadhānastanadānadakṣā / sugandhakeśā susamīparāgā supte'nusuptā prathamaṃ vibuddhā // 77.15 //

दुष्टस्वभावाः परिवर्जनीया विमर्दकालेषु च न क्षमा याः । यासां असृग्वासितनीलपीतं आताम्रवर्णं च न ताः प्रशस्ताः ।। ७७.१६ ।।

duṣṭasvabhāvāḥ parivarjanīyā vimardakāleṣu ca na kṣamā yāḥ / yāsāṃ asṛgvāsitanīlapītaṃ ātāmravarṇaṃ ca na tāḥ praśastāḥ // 77.16 //

या स्वप्नशीला बहुरक्तपित्ता प्रवाहिनी वातकफातिरक्ता । महाशना स्वेदयुताङ्गदुष्ठा या ह्रस्वकेशी पलितान्विता वा ।। ७७.१७ ।।

yā svapnaśīlā bahuraktapittā pravāhinī vātakaphātiraktā / mahāśanā svedayutāṅgaduṣṭhā yā hrasvakeśī palitānvitā vā // 77.17 //

मांसानि यस्याश्च चलन्ति नार्या महोदरा खिक्खिमिनी च या स्यात् ।। स्त्रीलक्षणे याः कथिताश्च पापास् ताभिर्न कुर्यात्सह कामधर्मम् ।। ७७.१८ ।।

māṃsāni yasyāśca calanti nāryā mahodarā khikkhiminī ca yā syāt // strīlakṣaṇe yāḥ kathitāśca pāpās tābhirna kuryātsaha kāmadharmam // 77.18 //

शशशोणितसङ्काशं लाक्षारससन्निकाशं अथवा यत् । प्रक्षालितं विरज्यति यच्चासृक्तद्भवेत्शुद्धम् ।। ७७.१९ ।।

śaśaśoṇitasaṅkāśaṃ lākṣārasasannikāśaṃ athavā yat / prakṣālitaṃ virajyati yaccāsṛktadbhavetśuddham // 77.19 //

यच्छब्दवेदनावर्जितं त्र्यहात्सन्निवर्तते रक्तम् । तत्पुरुषसम्प्रयोगादविचारं गर्भतां याति ।। ७७.२० ।।

yacchabdavedanāvarjitaṃ tryahātsannivartate raktam / tatpuruṣasamprayogādavicāraṃ garbhatāṃ yāti // 77.20 //

न दिनत्रयं निषेव्यं स्नानं माल्यानुलेपनं स्त्रीभिः । स्नायाच्चतुर्थदिवसे शास्त्रौक्तेनौपदेशेन ।। ७७.२१ ।।

na dinatrayaṃ niṣevyaṃ snānaṃ mālyānulepanaṃ strībhiḥ / snāyāccaturthadivase śāstrauktenaupadeśena // 77.21 //

पुष्यस्नानओषधयो याः कथितास्ताभिरम्बुमिश्राभिः । स्नायात्तथात्र मन्त्रः स एव यस्तत्र निर्दिष्टः ।। ७७.२२ ।।

puṣyasnānaoṣadhayo yāḥ kathitāstābhirambumiśrābhiḥ / snāyāttathātra mantraḥ sa eva yastatra nirdiṣṭaḥ // 77.22 //

युग्मासु किल मनुष्या निशासु नार्यो भवन्ति विषमासु । दीर्घायुषः सुरूपाः सुखिनश्च विकृष्टयुग्मासु ।। ७७.२३ ।।

yugmāsu kila manuṣyā niśāsu nāryo bhavanti viṣamāsu / dīrghāyuṣaḥ surūpāḥ sukhinaśca vikṛṣṭayugmāsu // 77.23 //

दक्षिणपार्श्वे पुरुषो वामे नारी यमावुभयसंस्थौ ।। यदुदरमध्यौपगतं नपुंसकं तन्निबोद्धव्यम् ।। ७७.२४ ।।

dakṣiṇapārśve puruṣo vāme nārī yamāvubhayasaṃsthau // yadudaramadhyaupagataṃ napuṃsakaṃ tanniboddhavyam // 77.24 //

केन्द्रत्रिकोणेषु शुभस्थितेषु लग्ने शशाङ्के च शुभैः समेते । पापैस्त्रिलाभारिगतैश्च यायात् पुंजन्मयोगेषु च सम्प्रयोगम् ।। ७७.२५ ।।

kendratrikoṇeṣu śubhasthiteṣu lagne śaśāṅke ca śubhaiḥ samete / pāpaistrilābhārigataiśca yāyāt puṃjanmayogeṣu ca samprayogam // 77.25 //

न नखदशनविक्षतानि कुर्याद् ऋतुसमये पुरुषः स्त्रियाः कथञ् चित् । ऋतुरपि दश षट्च वासराणि प्रथमनिशात्रितयं न तत्र गम्यम् ।। ७७.२६ ।।

na nakhadaśanavikṣatāni kuryād ṛtusamaye puruṣaḥ striyāḥ kathañ cit / ṛturapi daśa ṣaṭca vāsarāṇi prathamaniśātritayaṃ na tatra gamyam // 77.26 //