Books / Brihat Samhita

86. 86. शाकुनेऽन्तरचक्राध्यायः

86.1

ऐन्द्र्यां दिशि शान्तायां विरुवन्नृपसंश्रितऽगमं वक्ति । पूजालाभं मणिरत्नद्रव्यसम्प्राप्तिम् ।। ८६.०१ ।।

aindryāṃ diśi śāntāyāṃ viruvannṛpasaṃśrita'gamaṃ vakti / pūjālābhaṃ maṇiratnadravyasamprāptim // 86.01 //

86.2

तदनन्तरदिशि कनकऽगमो भवेद्वाञ्छितार्थसिद्धिश्च । आयुधधनपूगफलऽगमस्तृतीये भवेद्भागे ।। ८६.०२ ।।

tadanantaradiśi kanaka'gamo bhavedvāñchitārthasiddhiśca / āyudhadhanapūgaphala'gamastṛtīye bhavedbhāge // 86.02 //

86.3

स्निग्धद्विजस्य सन्दर्शनं चतुर्थे तथाआहिताग्नेश्च । कोणेऽनुजीविभिक्षुप्रदर्शनं कनकलोहऽप्तिः ।। ८६.०३ ।।

snigdhadvijasya sandarśanaṃ caturthe tathāāhitāgneśca / koṇe'nujīvibhikṣupradarśanaṃ kanakaloha'ptiḥ // 86.03 //

86.4

याम्येनऽद्ये नृपपुत्रदर्शनं सिद्धिरभिमतस्यऽप्तिः । परतः स्त्रीधर्मऽप्तिः सर्षपयवलब्धिरप्युक्ता ।। ८६.०४ ।।

yāmyena'dye nṛpaputradarśanaṃ siddhirabhimatasya'ptiḥ / parataḥ strīdharma'ptiḥ sarṣapayavalabdhirapyuktā // 86.04 //

86.5

कोणाच्चतुर्थखण्डे लब्धिर्द्रव्यस्य पूर्वनष्टस्य । यद्वा तद्वा फलं अपि यात्रायां प्राप्नुयाद्याता ।। ८६.०५ ।।

koṇāccaturthakhaṇḍe labdhirdravyasya pūrvanaṣṭasya / yadvā tadvā phalaṃ api yātrāyāṃ prāpnuyādyātā // 86.05 //

86.6

यात्रासिद्धिः समदक्षिणेन शिखिमहिषकुक्कुटऽप्तिश्च । याम्याद्द्वितीयभागे चारणसङ्गः शुभं प्रीतिः ।। ८६.०६ ।।

yātrāsiddhiḥ samadakṣiṇena śikhimahiṣakukkuṭa'ptiśca / yāmyāddvitīyabhāge cāraṇasaṅgaḥ śubhaṃ prītiḥ // 86.06 //

86.7

ऊर्ध्वं सिद्धिः कैवर्तसङ्गमो मीनतित्तिरऽद्याप्तिः । प्रव्रजितदर्शनं तत्परे च पक्वान्नफललब्धिः ।। ८६.०७ ।।

ūrdhvaṃ siddhiḥ kaivartasaṅgamo mīnatittira'dyāptiḥ / pravrajitadarśanaṃ tatpare ca pakvānnaphalalabdhiḥ // 86.07 //

86.8

नैरृत्यां स्त्रीलाभस्तुरगालङ्कारदूतलेखऽप्तिः । परतोऽस्य चर्मतत्शिल्पिदर्शनं चर्ममयलब्धिः ।। ८६.०८ ।।

nairṛtyāṃ strīlābhasturagālaṅkāradūtalekha'ptiḥ / parato'sya carmatatśilpidarśanaṃ carmamayalabdhiḥ // 86.08 //

86.9

वानरभिक्षुश्रवणावलोकनं नैरृतात्तृतीयांशे । फलकुसुमदन्तघटितऽगमश्च कोणाच्चतुर्थांशे ।। ८६.०९ ।।

vānarabhikṣuśravaṇāvalokanaṃ nairṛtāttṛtīyāṃśe / phalakusumadantaghaṭita'gamaśca koṇāccaturthāṃśe // 86.09 //

86.10

वारुण्यां अर्णवजातरत्नवैदूर्यमणिमयप्राप्तिः । परतोऽतः शबरव्याधचौरसङ्गः पिशितलब्धिः ।। ८६.१० ।।

vāruṇyāṃ arṇavajātaratnavaidūryamaṇimayaprāptiḥ / parato'taḥ śabaravyādhacaurasaṅgaḥ piśitalabdhiḥ // 86.10 //

86.11

परतोऽपि दर्शनं वातरोगिणां चन्दनागुरुप्राप्तिः । आयुधपुस्तकलब्धिस्तद्वृत्तिसमागमश्चऊर्ध्वम् ।। ८६.११ ।।

parato'pi darśanaṃ vātarogiṇāṃ candanāguruprāptiḥ / āyudhapustakalabdhistadvṛttisamāgamaścaūrdhvam // 86.11 //

86.12

वायव्ये फेनकचामराउर्णिकऽप्तिः समेति कायस्थः । मृन्मयलाभोऽन्यस्मिन्वैतालिकडिण्डिभाण्डानाम् ।। ८६.१२ ।।

vāyavye phenakacāmarāurṇika'ptiḥ sameti kāyasthaḥ / mṛnmayalābho'nyasminvaitālikaḍiṇḍibhāṇḍānām // 86.12 //

86.13

वायव्याच्च तृतीये मित्रेण समागमो धनप्राप्तिः । वस्त्राश्वऽप्तिरतः परं इष्टसुहृत्सम्प्रयोगश्च ।। ८६.१३ ।।

vāyavyācca tṛtīye mitreṇa samāgamo dhanaprāptiḥ / vastrāśva'ptirataḥ paraṃ iṣṭasuhṛtsamprayogaśca // 86.13 //

86.14

दधितण्डुललाजानां लब्धिरुदग्दर्शनं च विप्रस्य । अर्थावाप्तिरनन्तरं उपगच्छति सार्थवाहश्च ।। ८६.१४ ।।

dadhitaṇḍulalājānāṃ labdhirudagdarśanaṃ ca viprasya / arthāvāptiranantaraṃ upagacchati sārthavāhaśca // 86.14 //

86.15

वेश्यावटुदाससमागमः परे शुक्लपुष्पफललब्धिः । अत ऊर्ध्वं चित्रकरस्य दर्शनं चित्रवस्त्रऽप्तिः ।। ८६.१५ ।।

veśyāvaṭudāsasamāgamaḥ pare śuklapuṣpaphalalabdhiḥ / ata ūrdhvaṃ citrakarasya darśanaṃ citravastra'ptiḥ // 86.15 //

86.16

ऐशान्यां देवलकौपसङ्गमो धान्यरत्नपशुलब्धिः । प्राक्प्रथमे वस्त्राप्तिः समागमश्चापि बन्धक्या ।। ८६.१६ ।।

aiśānyāṃ devalakaupasaṅgamo dhānyaratnapaśulabdhiḥ / prākprathame vastrāptiḥ samāgamaścāpi bandhakyā // 86.16 //

86.17

रजकेन समायोगो जलजद्रव्यऽगमश्च परतोऽतः । हस्त्युपजीविसमाजश्चास्माद्धनहस्तिलब्धिश्च ।। ८६.१७ ।।

rajakena samāyogo jalajadravya'gamaśca parato'taḥ / hastyupajīvisamājaścāsmāddhanahastilabdhiśca // 86.17 //

86.18

द्वात्रिंशत्प्रविभक्तं दिक्चक्रं वास्तुवत्सनेम्युक्तम् । अरनाभिस्थैरन्तः फलानि नवधा विकल्प्यानि ।। ८६.१८ ।।

dvātriṃśatpravibhaktaṃ dikcakraṃ vāstuvatsanemyuktam / aranābhisthairantaḥ phalāni navadhā vikalpyāni // 86.18 //

86.19

नाभिस्थे बन्धुसुहृत्समागमस्तुष्टिरुत्तमा भवति । प्राग्रक्तपट्टवस्त्रऽगमस्त्वरे नृपतिसंयोगः ।। ८६.१९ ।।

nābhisthe bandhusuhṛtsamāgamastuṣṭiruttamā bhavati / prāgraktapaṭṭavastra'gamastvare nṛpatisaṃyogaḥ // 86.19 //

86.20

आग्नेये कौलिकतक्षपारिकर्माश्वसूतसंयोगः । लब्धिश्च तत्कृतानां द्रव्याणां अश्वलब्धिर्वा ।। ८६.२० ।।

āgneye kaulikatakṣapārikarmāśvasūtasaṃyogaḥ / labdhiśca tatkṛtānāṃ dravyāṇāṃ aśvalabdhirvā // 86.20 //

86.21

नेमीभागं बुद्ध्वा नाभीभागं च दक्षिणे योऽरः । धार्मिकजनसंयोगस्तत्र भवेद्धर्मलाभश्च ।। ८६.२१ ।।

nemībhāgaṃ buddhvā nābhībhāgaṃ ca dakṣiṇe yo'raḥ / dhārmikajanasaṃyogastatra bhaveddharmalābhaśca // 86.21 //

86.22

उस्राक्रीडककापालिकऽगमो नैरृते समुद्दिष्टः । वृषभस्य चात्र लब्धिर्माषकुलत्थऽद्यं अशनं च ।। ८६.२२ ।।

usrākrīḍakakāpālika'gamo nairṛte samuddiṣṭaḥ / vṛṣabhasya cātra labdhirmāṣakulattha'dyaṃ aśanaṃ ca // 86.22 //

86.23

अपरस्यां दिशि योऽरस्तत्रऽसक्तिः कृषीवलैर्भवति । सामुद्रद्रव्यसुसारकाचफलमद्यलब्धिश्च ।। ८६.२३ ।।

aparasyāṃ diśi yo'rastatra'saktiḥ kṛṣīvalairbhavati / sāmudradravyasusārakācaphalamadyalabdhiśca // 86.23 //

86.24

भारवहतक्षभिक्षुकसन्दर्शनं अपि च वायुदिक्संस्थे । तिलककुसुमस्य लब्धिः सनागपुन्नागकुसुमस्य ।। ८६.२४ ।।

bhāravahatakṣabhikṣukasandarśanaṃ api ca vāyudiksaṃsthe / tilakakusumasya labdhiḥ sanāgapunnāgakusumasya // 86.24 //

86.25

कौबेर्यां दिशि योऽरस्तत्रस्थो वित्तलाभं आख्याति । भागवतेन समागमनम् आचष्टे पीतवस्त्रैश्च ।। ८६.२५ ।।

kauberyāṃ diśi yo'rastatrastho vittalābhaṃ ākhyāti / bhāgavatena samāgamanam ācaṣṭe pītavastraiśca // 86.25 //

86.26

ऐशाने व्रतयुक्ता वनिता सन्दर्शनं समुपयाति । लब्धिश्च परिज्ञेया कृष्णायःशस्त्रघण्टानाम् ।। ८६.२६ ।।

aiśāne vratayuktā vanitā sandarśanaṃ samupayāti / labdhiśca parijñeyā kṛṣṇāyaḥśastraghaṇṭānām // 86.26 //

86.27

याम्येऽष्टांशे पश्चाद्द्विषट्त्रिसप्ताष्टमेषु मध्यफला । सौम्येन च द्वितीये शेषेष्वतिशोभना यात्रा ।। ८६.२७ ।।

yāmye'ṣṭāṃśe paścāddviṣaṭtrisaptāṣṭameṣu madhyaphalā / saumyena ca dvitīye śeṣeṣvatiśobhanā yātrā // 86.27 //

86.28

अभ्यन्तरे तु नाभ्यां शुभफलदा भवति षट्सु चारेषु । वायव्यानैरृतयोररयोः क्लेशावहा यात्रा ।। ८६.२८ ।।

abhyantare tu nābhyāṃ śubhaphaladā bhavati ṣaṭsu cāreṣu / vāyavyānairṛtayorarayoḥ kleśāvahā yātrā // 86.28 //

86.29

शान्तासु दिक्षु फलं इदं उक्तं दीप्तास्वतोऽभिधास्यामि । ऐन्द्र्यां भयं नरेन्द्रात्समागमश्चएव शात्रूणाम् ।। ८६.२९ ।।

śāntāsu dikṣu phalaṃ idaṃ uktaṃ dīptāsvato'bhidhāsyāmi / aindryāṃ bhayaṃ narendrātsamāgamaścaeva śātrūṇām // 86.29 //

86.30

तदनन्तरदिशि नाशः कनकस्य भयं सुवर्णकाराणाम् । अर्थक्षयस्तृतीये कलहः शस्त्रप्रकोपश्च ।। ८६.३० ।।

tadanantaradiśi nāśaḥ kanakasya bhayaṃ suvarṇakārāṇām / arthakṣayastṛtīye kalahaḥ śastraprakopaśca // 86.30 //

86.31

अग्निभयं च चतुर्थे भयं आग्नेये च भवति चौरेभ्यः । कोणादपि द्वितीये धनक्षयो नृपसुतविनाशः ।। ८६.३१ ।।

agnibhayaṃ ca caturthe bhayaṃ āgneye ca bhavati caurebhyaḥ / koṇādapi dvitīye dhanakṣayo nṛpasutavināśaḥ // 86.31 //

86.32

प्रमदागर्भविनाशस्तृतीयभागे भवेच्चतुर्थे च । हैरण्यककारुकयोः प्रध्वंसः शस्त्रकोपश्च ।। ८६.३२ ।।

pramadāgarbhavināśastṛtīyabhāge bhaveccaturthe ca / hairaṇyakakārukayoḥ pradhvaṃsaḥ śastrakopaśca // 86.32 //

86.33

अथ पञ्चमे नृपभयं मारीमृतदर्शनं च वक्तव्यम् । षष्ठे तु भयं ज्ञेयं गन्धर्वाणां सडोम्बानाम् ।। ८६.३३ ।।

atha pañcame nṛpabhayaṃ mārīmṛtadarśanaṃ ca vaktavyam / ṣaṣṭhe tu bhayaṃ jñeyaṃ gandharvāṇāṃ saḍombānām // 86.33 //

86.34

धीवरशाकुनिकानां सप्तमभागाद् भयं भवति दीप्ते । भोजनविघात उक्तो निर्ग्रन्थभयं च तत्परतः ।। ८६.३४ ।।

dhīvaraśākunikānāṃ saptamabhāgād bhayaṃ bhavati dīpte / bhojanavighāta ukto nirgranthabhayaṃ ca tatparataḥ // 86.34 //

86.35

कलहो नैरृतभागे रक्तस्रावोऽथ शस्त्रकोपश्च । अपराद्ये चर्मकृतं विनश्यते चर्मकारभयम् ।। ८६.३५ ।।

kalaho nairṛtabhāge raktasrāvo'tha śastrakopaśca / aparādye carmakṛtaṃ vinaśyate carmakārabhayam // 86.35 //

86.36

तदनन्तरं परिव्राट्श्रवणभयं तत्परे त्वनशनभयम् । वृष्टिभयं वारुण्ये श्वतस्कराणां भयं परतः ।। ८६.३६ ।।

tadanantaraṃ parivrāṭśravaṇabhayaṃ tatpare tvanaśanabhayam / vṛṣṭibhayaṃ vāruṇye śvataskarāṇāṃ bhayaṃ parataḥ // 86.36 //

86.37

वायुग्रस्तविनाशः परे परे शस्त्रपुस्तवार्तानाम् । कोणे पुस्तकनाशः परे विषस्तेनवायुभयम् ।। ८६.३७ ।।

vāyugrastavināśaḥ pare pare śastrapustavārtānām / koṇe pustakanāśaḥ pare viṣastenavāyubhayam // 86.37 //

86.38

परतो वित्तविनाशो मित्रैः सह विग्रहश्च विज्ञेयः । तस्यऽसन्नेऽश्ववधो भयं अपि च पुरोधसः प्रोक्तम् ।। ८६.३८ ।।

parato vittavināśo mitraiḥ saha vigrahaśca vijñeyaḥ / tasya'sanne'śvavadho bhayaṃ api ca purodhasaḥ proktam // 86.38 //

86.39

गोहरणशस्त्रघातावुदक्परे सार्थघातधननाशौ । आसन्ने च श्वभयं व्रात्यद्विजदासगणिकानाम् ।। ८६.३९ ।।

goharaṇaśastraghātāvudakpare sārthaghātadhananāśau / āsanne ca śvabhayaṃ vrātyadvijadāsagaṇikānām // 86.39 //

86.40

ऐशानस्यऽसन्ने चित्राम्बरचित्रकृद्भयं प्रोक्तम् । ऐशाने त्वग्निभयं दूषणं अप्युत्तमस्त्रीणाम् ।। ८६.४० ।।

aiśānasya'sanne citrāmbaracitrakṛdbhayaṃ proktam / aiśāne tvagnibhayaṃ dūṣaṇaṃ apyuttamastrīṇām // 86.40 //

86.41

प्राक्तस्यएवऽसन्ने दुःखौत्पत्तिः स्त्रिया विनाशश्च । भयं ऊर्ध्वं रजकानां विज्ञेयं काच्छिकानां च ।। ८६.४१ ।।

prāktasyaeva'sanne duḥkhautpattiḥ striyā vināśaśca / bhayaṃ ūrdhvaṃ rajakānāṃ vijñeyaṃ kācchikānāṃ ca // 86.41 //

86.42

हस्त्यारोहभयं स्याद्द्विरदविनाशश्च मण्डलसमाप्तौ । अभ्यन्तरे तु दीप्ते पत्नीमरणं ध्रुवं पूर्वे ।। ८६.४२ ।।

hastyārohabhayaṃ syāddviradavināśaśca maṇḍalasamāptau / abhyantare tu dīpte patnīmaraṇaṃ dhruvaṃ pūrve // 86.42 //

86.43

शस्त्रानलप्रकोपऽग्नेये वाजिमरणशिल्पिभयम् । याम्ये धर्मविनाशोऽपरेऽग्न्यवस्कन्दचोक्षवधाः ।। ८६.४३ ।।

śastrānalaprakopa'gneye vājimaraṇaśilpibhayam / yāmye dharmavināśo'pare'gnyavaskandacokṣavadhāḥ // 86.43 //

86.44

अपरे तु कर्मिणां भयं अथ कोणे चानिले खरौष्ट्रवधः । अत्रएव मनुष्याणां विसूचिकाविषभयं भवति ।। ८६.४४ ।।

apare tu karmiṇāṃ bhayaṃ atha koṇe cānile kharauṣṭravadhaḥ / atraeva manuṣyāṇāṃ visūcikāviṣabhayaṃ bhavati // 86.44 //

86.45

उदगर्थविप्रपीडा दिश्यैशान्यां तु चित्तसन्तापः । ग्रामीणगोपपीडा च तत्र नाभ्यां तथाआत्मवधः ।। ८६.४५ ।।

udagarthaviprapīḍā diśyaiśānyāṃ tu cittasantāpaḥ / grāmīṇagopapīḍā ca tatra nābhyāṃ tathāātmavadhaḥ // 86.45 //