88. 88. श्वचक्राध्यायः

नृतुरगकरिकुम्भपर्याणसक्षीरवृक्षैष्टकासञ्चयच्छत्रशय्याआसनौलूखलानि ध्वजं चामरं शाद्वलं पुष्पितं वा प्रदेशं यदा श्वावमूत्र्याग्रतो याति यातुस्तदा कार्यसिद्धिर्भवेदार्द्रके गोमये मिष्टभोज्यऽगमः शुष्कसम्मूत्रणे शुष्कं अन्नं गुडो मोदकावाप्तिरेवाथ वा अथ विषतरुकण्ठकीकाष्ठपाषाणशुष्कद्रुमास्थिश्मशानानि मूत्र्यावहत्याथ वा यायिनोऽग्रेसरोऽनिष्टं आख्याति शय्याकुलालऽदि भाण्डान्यभुक्तान्यभिन्नानि वा मूत्रयन्कन्यकादोषकृद्भुज्यमानानि चेद्दुष्टतां तद्गृहिण्यास्तथा स्यादुपानत्फलं गोस्तु सम्मूत्रणेऽवर्णजः सङ्करः । गमनमुखं उपानहं सम्प्रगृह्यौपतिष्ठेद्यदा स्याद्तदा सिद्धये मांसपूर्णऽननेऽर्थऽप्तिराद्रेण चास्थ्ना शुभं साग्न्यलातेन शुष्केण चास्थ्ना गृहीतेन मृत्युः प्रशान्तौल्मुकेनाभिघातोऽथ पुंसः शिरोहस्तपादऽदि वक्त्रे भुवोऽभ्यागमो वस्त्रचीरऽदिभिर्व्यापदः के चिदाहुः सवस्त्रे शुभम् प्रविशति तु गृहं सशुष्कास्थिवक्त्रे प्रधानस्य तस्मिन्वधः शृङ्खलाशीर्णवल्लीवरत्राआदि वा बन्धनं चौपगृह्यौपतिष्ठेद्यदा स्यात्तदा बन्धनं लेढि पादौ विधुन्वन्स्वकर्णावुपर्याक्रमंश्चापि विघ्नाय यातुर्विरोधे विरोधस्तथा स्वाङ्गकण्डूयने स्यात्स्वपंश्चऊर्ध्वपादः सदा दोषकृत् ।। ८८.०१ ।।

nṛturagakarikumbhaparyāṇasakṣīravṛkṣaiṣṭakāsañcayacchatraśayyāāsanaulūkhalāni dhvajaṃ cāmaraṃ śādvalaṃ puṣpitaṃ vā pradeśaṃ yadā śvāvamūtryāgrato yāti yātustadā kāryasiddhirbhavedārdrake gomaye miṣṭabhojya'gamaḥ śuṣkasammūtraṇe śuṣkaṃ annaṃ guḍo modakāvāptirevātha vā atha viṣatarukaṇṭhakīkāṣṭhapāṣāṇaśuṣkadrumāsthiśmaśānāni mūtryāvahatyātha vā yāyino'gresaro'niṣṭaṃ ākhyāti śayyākulāla'di bhāṇḍānyabhuktānyabhinnāni vā mūtrayankanyakādoṣakṛdbhujyamānāni cedduṣṭatāṃ tadgṛhiṇyāstathā syādupānatphalaṃ gostu sammūtraṇe'varṇajaḥ saṅkaraḥ / gamanamukhaṃ upānahaṃ sampragṛhyaupatiṣṭhedyadā syādtadā siddhaye māṃsapūrṇa'nane'rtha'ptirādreṇa cāsthnā śubhaṃ sāgnyalātena śuṣkeṇa cāsthnā gṛhītena mṛtyuḥ praśāntaulmukenābhighāto'tha puṃsaḥ śirohastapāda'di vaktre bhuvo'bhyāgamo vastracīra'dibhirvyāpadaḥ ke cidāhuḥ savastre śubham praviśati tu gṛhaṃ saśuṣkāsthivaktre pradhānasya tasminvadhaḥ śṛṅkhalāśīrṇavallīvaratrāādi vā bandhanaṃ caupagṛhyaupatiṣṭhedyadā syāttadā bandhanaṃ leḍhi pādau vidhunvansvakarṇāvuparyākramaṃścāpi vighnāya yāturvirodhe virodhastathā svāṅgakaṇḍūyane syātsvapaṃścaūrdhvapādaḥ sadā doṣakṛt // 88.01 //

सूर्यौदयेऽर्काभिमुखो विरौति ग्रामस्य मध्ये यदि सारमेयः । एको यदा वा बहवः समेताः शंसन्ति देशाधिपं अन्यं आशु ।। ८८.०२ ।।

sūryaudaye'rkābhimukho virauti grāmasya madhye yadi sārameyaḥ / eko yadā vā bahavaḥ sametāḥ śaṃsanti deśādhipaṃ anyaṃ āśu // 88.02 //

सूर्यौन्मुखः श्वानलदिक्स्थितश्च चौरानलत्रासकरोऽचिरेण । मध्याह्नकालेऽनलमृत्युशंसी सशोणितः स्यात्कलहोऽपराह्णे ।। ८८.०३ ।।

sūryaunmukhaḥ śvānaladiksthitaśca caurānalatrāsakaro'cireṇa / madhyāhnakāle'nalamṛtyuśaṃsī saśoṇitaḥ syātkalaho'parāhṇe // 88.03 //

रुवन्दिनेशाभिमुखोऽस्तकाले कृषीबलानां भयं आशु दत्ते । प्रदोषकालेऽनिलदिङ्मुखश्च दत्ते भयं मारुततस्करौत्थम् ।। ८८.०४ ।।

ruvandineśābhimukho'stakāle kṛṣībalānāṃ bhayaṃ āśu datte / pradoṣakāle'niladiṅmukhaśca datte bhayaṃ mārutataskarauttham // 88.04 //

उदङ्मुखश्चापि निशार्धकाले विप्रव्यथां गोहरणं च शास्ति । निशावसाने शिवदिन्मुखश्च कन्याभिदूषानलगर्भपातान् ।। ८८.०५ ।।

udaṅmukhaścāpi niśārdhakāle vipravyathāṃ goharaṇaṃ ca śāsti / niśāvasāne śivadinmukhaśca kanyābhidūṣānalagarbhapātān // 88.05 //

उच्चैः स्वराः स्युस्तृणकूटसंस्थाः प्रासादवेश्मौत्तमसंस्थिता वा । वर्षासु वृष्टिं कथयन्ति तीव्राम् अन्यत्र मृत्युं दहनं रुजश्च ।। ८८.०६ ।।

uccaiḥ svarāḥ syustṛṇakūṭasaṃsthāḥ prāsādaveśmauttamasaṃsthitā vā / varṣāsu vṛṣṭiṃ kathayanti tīvrām anyatra mṛtyuṃ dahanaṃ rujaśca // 88.06 //

प्रावृट्कालेऽवग्रहेऽम्भोऽवगाह्य प्रत्यावर्तै रेचकैश्चाप्यभीक्षणम् । आधुन्वन्तो वा पिबन्तश्च तोयं वृष्टिं कुर्वन्त्यन्तरे द्वादशाहात् ।। ८८.०७ ।।

prāvṛṭkāle'vagrahe'mbho'vagāhya pratyāvartai recakaiścāpyabhīkṣaṇam / ādhunvanto vā pibantaśca toyaṃ vṛṣṭiṃ kurvantyantare dvādaśāhāt // 88.07 //

द्वारे शिरो न्यस्य बहिः शरीरं रोरूयते श्वा गृहिणीं विलोक्य । रोगप्रदः स्यादथ मन्दिरान्तर् बहिर्मुखो वक्ति च बन्धकीं ताम् ।। ८८.०८ ।।

dvāre śiro nyasya bahiḥ śarīraṃ rorūyate śvā gṛhiṇīṃ vilokya / rogapradaḥ syādatha mandirāntar bahirmukho vakti ca bandhakīṃ tām // 88.08 //

कुड्यं उत्किरति वेश्मनो यदा तत्र खानकभयं भवेत्तदा । गोष्ठं उत्किरति गोग्रहं वदेद्धान्यलब्धिं अपि धान्यभूमिषु ।। ८८.०९ ।।

kuḍyaṃ utkirati veśmano yadā tatra khānakabhayaṃ bhavettadā / goṣṭhaṃ utkirati gograhaṃ vadeddhānyalabdhiṃ api dhānyabhūmiṣu // 88.09 //

एकेनाक्ष्णा साश्रुणा दीनदृष्टिर् मन्दऽहारो दुःखकृत्तद्गृहस्य । गोभिः साकं क्रीडमाणः सुभिक्षं क्षेमऽरोग्यं चाभिधत्ते मुदं च ।। ८८.१० ।।

ekenākṣṇā sāśruṇā dīnadṛṣṭir manda'hāro duḥkhakṛttadgṛhasya / gobhiḥ sākaṃ krīḍamāṇaḥ subhikṣaṃ kṣema'rogyaṃ cābhidhatte mudaṃ ca // 88.10 //

वामं जिघ्रेज्जानु वित्तऽगमाय स्त्रीभिः साकं विग्रहो दक्षिणं चेत् । ऊरुं वामं चैन्द्रियार्थौपभोगः सव्यं जिघ्रेदिष्टमित्रैर्विरोधः ।। ८८.११ ।।

vāmaṃ jighrejjānu vitta'gamāya strībhiḥ sākaṃ vigraho dakṣiṇaṃ cet / ūruṃ vāmaṃ caindriyārthaupabhogaḥ savyaṃ jighrediṣṭamitrairvirodhaḥ // 88.11 //

पादौ जिघ्रेद्यायिनश्चेदयात्रां प्राहार्थऽप्तिं वाञ्छितां निश्चलस्य । स्थानस्थस्यौपानहौ चेद्विजिघ्रेत् क्षिप्रं यात्रां सारमेयः करोति ।। ८८.१२ ।।

pādau jighredyāyinaścedayātrāṃ prāhārtha'ptiṃ vāñchitāṃ niścalasya / sthānasthasyaupānahau cedvijighret kṣipraṃ yātrāṃ sārameyaḥ karoti // 88.12 //

उभयोरपि जिघ्रणे हि बाह्वोर् विज्ञेयो रिपुचौरसम्प्रयोगः । अथ भस्मनि गोपयीत भक्षान् मांसास्थीनि च शीघ्रं अग्निकोपः ।। ८८.१३ ।।

ubhayorapi jighraṇe hi bāhvor vijñeyo ripucaurasamprayogaḥ / atha bhasmani gopayīta bhakṣān māṃsāsthīni ca śīghraṃ agnikopaḥ // 88.13 //

ग्रामे भषित्वा च बहिः श्मशाने भषन्ति चेदुत्तमपुंविनाशः । यियासतश्चाभिमुखो विरौति यदा तदा श्वा निरुणद्धि यात्राम् ।। ८८.१४ ।।

grāme bhaṣitvā ca bahiḥ śmaśāne bhaṣanti ceduttamapuṃvināśaḥ / yiyāsataścābhimukho virauti yadā tadā śvā niruṇaddhi yātrām // 88.14 //

उकारवर्णे विरुतेऽर्थसिद्धिर् ओकारवर्णेन च वामपार्श्वे । व्याक्षेपं औकाररुतेन विन्द्यान् निषेधकृत्सर्वरुतैश्च पश्चात् ।। ८८.१५ ।।

ukāravarṇe virute'rthasiddhir okāravarṇena ca vāmapārśve / vyākṣepaṃ aukārarutena vindyān niṣedhakṛtsarvarutaiśca paścāt // 88.15 //

खंखैति चौच्चैश्च मुहुर्मुहुर्ये रुवन्ति दण्डैरिव ताड्यमानाः । श्वानोऽभिधावन्ति च मण्डलेन ते शून्यतां मृत्युभयं च कुर्युः ।। ८८.१६ ।।

khaṃkhaiti cauccaiśca muhurmuhurye ruvanti daṇḍairiva tāḍyamānāḥ / śvāno'bhidhāvanti ca maṇḍalena te śūnyatāṃ mṛtyubhayaṃ ca kuryuḥ // 88.16 //

प्रकाश्य दन्तान्यदि लेढि सृक्विणी तदाशनं मृष्टम् उशन्ति तद्विदः । यदाआननं लेढि पुनर् न सृक्विणी प्रवृत्तभोज्येऽपि तदान्नविघ्नकृत् ।। ८८.१७ ।।

prakāśya dantānyadi leḍhi sṛkviṇī tadāśanaṃ mṛṣṭam uśanti tadvidaḥ / yadāānanaṃ leḍhi punar na sṛkviṇī pravṛttabhojye'pi tadānnavighnakṛt // 88.17 //

ग्रामस्य मध्ये यदि वा पुरस्य भषन्ति संहत्य मुहुर्मुहुर्ये । ते क्लेशं आख्यान्ति तदीश्वरस्य श्वारण्यसंस्थो मृगवद्विचिन्त्यः ।। ८८.१८ ।।

grāmasya madhye yadi vā purasya bhaṣanti saṃhatya muhurmuhurye / te kleśaṃ ākhyānti tadīśvarasya śvāraṇyasaṃstho mṛgavadvicintyaḥ // 88.18 //

वृक्षौपगे क्रोशति तोयपातः स्यादिन्द्रकीले सचिवस्य पीडा । वायोर्गृहे सस्यभयं गृहान्तः पीडा पुरस्यएव च गोपुरस्थे ।। ८८.१९ ।।

vṛkṣaupage krośati toyapātaḥ syādindrakīle sacivasya pīḍā / vāyorgṛhe sasyabhayaṃ gṛhāntaḥ pīḍā purasyaeva ca gopurasthe // 88.19 //

भयं च शय्यासु तदीश्वराणां याने भषन्तो भयदाश्च पश्चात् । अथापसव्या जनसन्निवेशे भयं भषन्तः कथयन्त्यरीणाम् ।। ८८.२० ।।

bhayaṃ ca śayyāsu tadīśvarāṇāṃ yāne bhaṣanto bhayadāśca paścāt / athāpasavyā janasanniveśe bhayaṃ bhaṣantaḥ kathayantyarīṇām // 88.20 //