228. 228 HISTORY OF SANSKRIT POETICS

228 HISTORY OF SANSKRIT POETICS

called स्वभाबोकि other figures occur, there will always be सङ्कर or संसृष्टि; अलक्कारकतां येषां स्वभावोकिरलक्कतिः अलक्कायतया तेषां किमन्यदवतिष्ठते। ... स्पष्टे सवंत्र संसुष्टिरस्पष्टे सङ्करस्ततः' (कारिकाs I. 12 and 16). The साहित्य of शब्द and भर्थ is explained in the वृत्ति as 'तत्र वाचकस्य वाच- कान्तरेय साहित्यमभिप्रतम्' and negatives the साहित्य of वाचक with वाध्यान्तर and of वाच्य with वाचकान्तर. 'शब्दार्थों सहितावेव प्रतीतौ स्फुरतः सदा। ... साहित्यमनयो: शोभाशालितां प्रति काप्यसौ। भन्यूनानतिरिक्तत्वमनोहा- रिएयवस्थितिः ॥ (कारिका I. 17 and 18). Then the वृत्ति proceeds p. 26) मार्गानुगुएयसुभगो माधुर्यादिगुणोदयः । अलक्करणविन्यासो वक्रतातिशयान्वितः ॥ वृश्यौचित्यमनोहारि रसानां परिपोषयम्। स्पर्धया विद्यते यत्र यथास्वमुभयोरपि॥ सा काप्यवस्थितिस्तदिदाहादकनिबन्धनम् । पदादिवाकपरिस्पन्दसारः साहित्यमुच्यते॥' (these are quoted in साहित्यमीमांसा p.14 Tri. ed.). वक्रता is ex- plained as 'वक्रत्वं प्रसिद्धप्रस्थानव्यतिरेकि वै चित्र्यम्' (p. 27 on कारिका I. 19). Then he enumerates six varieties of कविव्यापारवक्रत्व०, viz. वर्णविन्यास- वक्रत्व, पदपूर्वाधव०, प्रत्ययव०, वाक्यव०, प्रकरशव०, प्रबन्धव० वर्णविन्यासवक्रत्वं, पदपूर्वाधवक्रता। वक्रतायाः परोप्यस्ति प्रकारः प्रत्यवाश्रयः ॥ वाक्यस्य वक्रभावो-, न्यो विद्यते यः सहस्त्रधा। यत्रालकरवर्गोंसौ सर्वोप्यन्तर्भविव्यति (this verse is quoted by समुद्रबन्ध p. 9) ।। वक्रभावः प्रकरये प्रबन्धेप्यस्ति यादृशः । उच्यते सहजाहायसौकुमार्यमनोहार: ॥।' (कारिका I. 20-22). पदपूर्वार्ष means पदस्य सुबन्तस्य तिकन्तस्य वा पूर्वार्ध प्रातिपदिकं धातुर्वा (p. 28). He briefly mentions the varieties of these and cites examples. His posi- tion is that बक्रोक्ति is the soul of poetry1 (i. e. is वक्रोक्ति that breathes life into poetry, makes it poetry, without it काव्य cannot exist), but बक्रोफि itself is not possible unless the poet possesses the necessary fancy and imagimation (therefore कविव्यापार is प्रधान in काव्य). Vide p. 55 also. out वैचित्र्य he says 'विचित्रो यत्र बकरोकिवैचित्र्यं जीवितायते। परिस्फुरति या न्तः सा काप्यतिशयाभिषा ॥' (कारिका I.27 p. 45), the first half being :uoted by जयरथ (p. 8). He then speaks of certain gus of वै चित्र्य viz. माधुर्य, प्रसाद (rare use of compounds and well-connected sentences), लावएय, भाभिजात्य. लावस्य and भाभिजात्य are defined as 'अत्रालुप्तविसर्गान्तैः पदैः प्रोतैः परस्परम्। हस्वैः संयोगपूर्वैश्च लावएयमतिरिच्यते (quoted by सोमेश्वर, folio 1lb)॥ यन्नातिकोमलच्छायं नातिकाठिन्यमुदहत्। आ्रभिजात्यं मनोहारि तदत्र प्रौढिनिर्मितम्।।' (कारिका I. 31-32 pp. 48-49). Examples of all

1. This follows from what is stated in the qfar (p. 27) 'शरीरं जीवितेनेव स्फुरितेनेव जीवितन्। विना निजीवतां येन वाक्यं याति विपशि- साम्॥ यस्मास्किमपि सौभाग्यं तदिदामेव गोचरम् । सरस्वती समम्येति तदिदानी विचार्यते॥'. This कविव्यापारवक्रत्व is जीवित.