229. VAKRAKTIJĪVITA 229

VAKRAKTIJĪVITA 229

these are cited. कि ताकण्यतरो: (साहित्यद० X example of सन्देह) illu- strates माधुर्य as causing वैचित्र्य. An example of लावयय is 'बासोत्क- व्पतरदविगि स्तनतटे धौताअनश्यामला: कीर्यन्ते करशः कशाकि किममी वाष्पाम्भसा विन्दवः। कि चाकुन्चितकएठरोधकुटिला: कर्णामृतस्यन्दिनो हुङ्गारा: कलप्यमप्रययि- नसत्रयु्यन्ति निर्यान्ति च ।।' (p. 48). He speaks of three मागs, बैचित्य- मार्ग, सुकुमारमार्ग and सौकुमारयवचित्र्यसंवलितमार्ग. The last is called मध्यममार्ग; 'मार्गोसौ मध्यमो नाम नानारुचिमनोहरः। स्पधया यत्र वर्तन्ते मागदितय- सम्पद: ।।' (कारिका I. 35 p. 50). The edition of Dr. Nagendra contains a few additional kārikās, vrtti and examples about माधुर्य, प्रसाद and other gunas which are not noticed here. And it also contains in the first उन्मेष karikas on aucitya and saubhāgya. The 2nd उन्मेष starts with the explanation and elucidation of वर्ष विन्यासवक्रत्व. He defines it as 'एको दौ बहवो वर्षा वध्यमानाः पुनः पुनः। स्वल्पान्तराख्तिधा सोका वर्णनविन्यासवक्रता ॥ वर्णान्तयोगिन: स्पर्शा दविरु- कास्तलनादयः। रेफादिभिश्च संयुक्ता: प्रस्तुतौचित्यशोभिन: ॥' (II. 1-2 pp.60- 61). It will be noticed that वर्विन्यासवक्रता is practically the same as the अनुप्रास of the ancient आलक्कारिकs. An example (of एकस्य दयोबंहूनां च) is भग्नलावल्लरीकास्तर लितकदलीस्तम्वताम्बूल जम्बूजम्बीरास्ताल- तालीतरलतरलतालासिका यस्य जहः। वेलवत्कल्लोलहेला बिसकलनजडाः कूलकुम्जेपु सिन्धोः सेनासीमन्तिनीनामनवरतरताभ्यासतन्द्री समीराः ॥'. The verse प्रथम- मरूच्छायस्तावत्ततः कनकप्रभः (cited in the काव्यप्र. VI. p. 260 Va.) is an example of वर्ष विन्यासव०. He does not like, however, that too many alankaras should be heaped up in one verse 'अलक्कारस्य कवयो यत्रालङ्करणान्तरम्। असन्तुष्टा निबध्नति हारादेमखिबन्धवद्।। नातिनिबन्ध- विहिता नाप्यपेशलभूषिता। पूर्वावृत्तपरित्यागनूतनावर्तनोज्जवला ।।' (first verse is quoted in व्यक्तिविवेकटीका pp. 43-44 and it is stated that वक्रोक्िजीचित finds fault with it). He says that the उपनागरिका and other वृत्तिs of the ancients (vide उद्धट I) are the same as वषविन्यासवक्रता 'वर्ण- च्छायानुसारेय गुयमार्गानुवर्तिनी। वृत्तिवैचित्र्ययुक्तेति सैव प्रोक्ता चिरन्तनैः ॥ (II. 5 p.66). यमक also is a kind of वर्णाविन्यासव० 'यमकं नाम कोप्यस्याः प्रकार: परिदृश्यते। स तु शोभान्तराभावादिह नातिश्रतन्यते ।' (II. 7 p. 67). Then he comes to the several varieties of पदपूर्वाषवक्रता, viz. रूढिवैचित्र्यवक्रता (रूढि means रूढिप्रधाना: शब्दाः) 'यत्र रूढेरसम्भाव्यवर्माध्यारोप- गर्भता। सद्वर्मातिशयारोपगमंत्वं वा प्रतीयते ॥ लोकोत्तरतिरस्कारक्राष्योस्क्षभि- वित्सया। वाच्यस्य सोच्यते कापि रूढिव चित्र्यवकता ।' (कारिका II. 8-9 p. 68). There are two varieties of रूढितo, as the first verse shows. Exam- ples (of the first variety) are the word कमलाएँ in ताला जाभन्ति quoted above (from ध्व. p. 76) and the word राम: in स्निग्प० (ष्व० 75). Example of the 2nd variety of रूढिन• (विधमानपर्मा-