Books / Mahayanasutralamkara

3. Mahayanasutralamkara — chapter 2

2.1

|| प्रकृतिप्रदुष्ट इति प्रकृतिसावद्यः | तस्मादुपेक्षैव वरम् | कस्मात् | सा ह्यदोषा | प्रतिघातस्तु सदोषः | | महायानसूत्रालंकारे महायानसिद्ध्यधिकारः प्रथमः || द्वितीयो ऽधिकारः शरणगमनविशेषसंग्रहश्लोकः | रत्नानि यो हि शरणप्रगतो ऽत्र याने ज्ञेयः स एव परमः शरण[णं] गतानाम् | सर्वत्रगाभ्युपगमाधिगमाभिभूतिभेदैश्चतुर्विधमयार्थविशेषणेन || ॥ २.१ ॥

|| prakṛtipraduṣṭa iti prakṛtisāvadyaḥ | tasmādupekṣaiva varam | kasmāt | sā hyadoṣā | pratighātastu sadoṣaḥ | | mahāyānasūtrālaṃkāre mahāyānasiddhyadhikāraḥ prathamaḥ || dvitīyo 'dhikāraḥ śaraṇagamanaviśeṣasaṃgrahaślokaḥ | ratnāni yo hi śaraṇapragato 'tra yāne jñeyaḥ sa eva paramaḥ śaraṇa[ṇaṃ] gatānām | sarvatragābhyupagamādhigamābhibhūtibhedaiścaturvidhamayārthaviśeṣaṇena || (2.1)

2.2

|| स एव परमः शरणं गतानामिति | केन कारणेन | चतुर्विधस्वभावार्थविशेषणेन | चतुर्विधो ऽर्थः सर्वत्रगाभ्युपगमाधिगमाभिभूतिभेदतो वेदितव्यः | सर्वत्रगार्थः | अभ्युपगमार्थः | अधिगमार्थः | अभिभवार्थः | ते पुनरुत्तरत्र निर्देक्ष्यन्ते | तथाप्यत्र शरणप्रगतानां बहुदुष्करकार्यत्वात् केचिन्नोत्सहन्ते | श्लोकः | यस्मादादौ दुष्कर एष व्यवसायो दुःसाधो ऽसौ नैकसहस्रैरपि कल्पैः | सिद्धो यस्मात्सत्त्वहिताधानमहार्थस्तस्मादग्रे यान इहाग्रशरणार्थः || ॥ २.२ ॥

|| sa eva paramaḥ śaraṇaṃ gatānāmiti | kena kāraṇena | caturvidhasvabhāvārthaviśeṣaṇena | caturvidho 'rthaḥ sarvatragābhyupagamādhigamābhibhūtibhedato veditavyaḥ | sarvatragārthaḥ | abhyupagamārthaḥ | adhigamārthaḥ | abhibhavārthaḥ | te punaruttaratra nirdekṣyante | tathāpyatra śaraṇapragatānāṃ bahuduṣkarakāryatvāt kecinnotsahante | ślokaḥ | yasmādādau duṣkara eṣa vyavasāyo duḥsādho 'sau naikasahasrairapi kalpaiḥ | siddho yasmātsattvahitādhānamahārthastasmādagre yāna ihāgraśaraṇārthaḥ || (2.2)

2.3

|| एतेन तस्य शरणगमनव्यवसायस्य प्रणिधानप्रतिपत्तिविशेषाभ्यां यशोहेतुत्वं दर्शयति | फलप्राप्तिविशेषेण महार्थत्वम् | पूर्वाधिकृते सर्वत्रगार्थे श्लोकः | सर्वान् सत्त्वांस्तारयितुं यः प्रतिपन्नो याने ज्ञाने सर्वगते कौशल्ययुक्तः | यो निर्वाणे संसरणे ऽप्येकरसो ऽसौ [संसृतिशान्त्येकरसो ऽसौ] ज्ञेयो धीमानेष हि सर्वत्रग एवम् || ॥ २.३ ॥

|| etena tasya śaraṇagamanavyavasāyasya praṇidhānapratipattiviśeṣābhyāṃ yaśohetutvaṃ darśayati | phalaprāptiviśeṣeṇa mahārthatvam | pūrvādhikṛte sarvatragārthe ślokaḥ | sarvān sattvāṃstārayituṃ yaḥ pratipanno yāne jñāne sarvagate kauśalyayuktaḥ | yo nirvāṇe saṃsaraṇe 'pyekaraso 'sau [saṃsṛtiśāntyekaraso 'sau] jñeyo dhīmāneṣa hi sarvatraga evam || (2.3)

2.4

|| एतेन चतुर्विधं सर्वत्रगार्थं........................... असांकेतिकं धर्मताअप्रातिलम्भिकं चेति प्रभेदलक्षणा प्रवृत्तिरौदारिकसूक्ष्मप्रभेदेन | शरणप्रतिपत्तिविशेषणे श्लोकः | शरणगतिमिमां गतो महार्थां गुणगणवृद्धिमुपैति सो ऽप्रमेयाम् | स्फुरति जगदिदं कृपाशयेन प्रथयति चाप्रतिमं महा[र्य]धर्मम् || ॥ २.४ ॥

|| etena caturvidhaṃ sarvatragārthaṃ........................... asāṃketikaṃ dharmatāaprātilambhikaṃ ceti prabhedalakṣaṇā pravṛttiraudārikasūkṣmaprabhedena | śaraṇapratipattiviśeṣaṇe ślokaḥ | śaraṇagatimimāṃ gato mahārthāṃ guṇagaṇavṛddhimupaiti so 'prameyām | sphurati jagadidaṃ kṛpāśayena prathayati cāpratimaṃ mahā[rya]dharmam || (2.4)