8. Chapter 8

।। सद्भूतः कारकः कर्म सद्भूतं न करोत्ययम् । कारको नाप्य् असद्भूतः कर्मासद्भूतम् ईहते ॥ ८.१ ॥

// sadbhūtaḥ kārakaḥ karma sadbhūtaṃ na karotyayam / kārako nāpy asadbhūtaḥ karmāsadbhūtam īhate (8.1)

।। सद्भूतस्य क्रिया नास्ति कर्म च स्याद् अकर्तृकम् । सद्भूतस्य क्रिया नास्ति कर्ता च स्याद् अकर्मकः ॥ ८.२ ॥

// sadbhūtasya kriyā nāsti karma ca syād akartṛkam / sadbhūtasya kriyā nāsti kartā ca syād akarmakaḥ (8.2)

।। करोति यद्य् असद्भूतो ऽसद्भूतं कर्म कारकः । अहेतुकं भवेत् कर्म कर्ता चाहेतुको भवेत् ॥ ८.३ ॥

// karoti yady asadbhūto 'sadbhūtaṃ karma kārakaḥ / ahetukaṃ bhavet karma kartā cāhetuko bhavet (8.3)

।। हेताव् असति कार्यं च कारणं च न विद्यते । तदभावे क्रिया कर्ता कारणं च न विद्यते ॥ ८.४ ॥

// hetāv asati kāryaṃ ca kāraṇaṃ ca na vidyate / tadabhāve kriyā kartā kāraṇaṃ ca na vidyate (8.4)

।। धर्माधर्मौ न विद्येते क्रियादीनाम् असंभवे । धर्मे चासत्य् अधर्मे च फलं तज्जं न विद्यते ॥ ८.५ ॥

// dharmādharmau na vidyete kriyādīnām asaṃbhave / dharme cāsaty adharme ca phalaṃ tajjaṃ na vidyate (8.5)

।। फले ऽसति न मोक्षाय न स्वर्गायोपपद्यते । मार्गः सर्वक्रियाणां च नैरर्थक्यं प्रसज्यते ॥ ८.६ ॥

// phale 'sati na mokṣāya na svargāyopapadyate / mārgaḥ sarvakriyāṇāṃ ca nairarthakyaṃ prasajyate (8.6)

।। कारकः सदसद्भूतः सदसत् कुरुते न तत् । परस्परविरुद्धं हि सच् चासच् चैकतः कुतः ॥ ८.७ ॥

// kārakaḥ sadasadbhūtaḥ sadasat kurute na tat / parasparaviruddhaṃ hi sac cāsac caikataḥ kutaḥ (8.7)

।। सता च क्रियते नासन् नासता क्रियते च सत् । कर्त्रा सर्वे प्रसज्यन्ते दोषास् तत्र त एव हि ॥ ८.८ ॥

// satā ca kriyate nāsan nāsatā kriyate ca sat / kartrā sarve prasajyante doṣās tatra ta eva hi (8.8)

।। नासद्भूतं न सद्भूतः सदसद्भूतम् एव वा । करोति कारकः कर्म पूर्वोक्तैर् एव हेतुभिः ॥ ८.९ ॥

// nāsadbhūtaṃ na sadbhūtaḥ sadasadbhūtam eva vā / karoti kārakaḥ karma pūrvoktair eva hetubhiḥ (8.9)

।। नासद्भूतो ऽपि सद्भूतं सदसद्भूतम् एव वा । करोति कारकः कर्म पूर्वोक्तैर् एव हेतुभिः ॥ ८.१० ॥

// nāsadbhūto 'pi sadbhūtaṃ sadasadbhūtam eva vā / karoti kārakaḥ karma pūrvoktair eva hetubhiḥ (8.10)

।। करोति सदसद्भूतो न सन् नासच् च कारकः । कर्म तत् तु विजानीयात् पूर्वोक्तैर् एव हेतुभिः ॥ ८.११ ॥

// karoti sadasadbhūto na san nāsac ca kārakaḥ / karma tat tu vijānīyāt pūrvoktair eva hetubhiḥ (8.11)

।। प्रतीत्य कारकः कर्म तं प्रतीत्य च कारकम् । कर्म प्रवर्तते नान्यत् पश्यामः सिद्धिकारणम् ॥ ८.१२ ॥

// pratītya kārakaḥ karma taṃ pratītya ca kārakam / karma pravartate nānyat paśyāmaḥ siddhikāraṇam (8.12)

।। एवं विद्याद् उपादानं व्युत्सर्गाद् इति कर्मणः । कर्तुश् च कर्मकर्तृभ्यां शेषान् भावान् विभावयेत् ॥ ८.१३ ॥

// evaṃ vidyād upādānaṃ vyutsargād iti karmaṇaḥ / kartuś ca karmakartṛbhyāṃ śeṣān bhāvān vibhāvayet (8.13)