12. Patala 12

९७१९९१ ९९१९७१ GP . पटल: ] षड्विधलिङ्गनिरूपणम्‌ २६५ यदैच्छिकं प्रमाणं स्यात्तस्य मे कथयेश्वर | शैलादिसर्वलिङ्गानामियदेवान्यदस्ति वा ॥ ६॥

श्मयि प्रेयानसि श्रीमन्‌ भक्त्या शिष्याऽस्म्यहं तव । तत्पृच्छामि प्रवक्तव्यमद्य मे परमेश्वर ॥७॥

ईश्वर उवाच साधु साध्वसि भो साध्वि साधुरेष त्वया कृत: । प्रश्नो लोकोपकाराय कथयामि शृणु प्रिये ॥ ८॥

षड्विधं लिङ्गम्‌ i स्थिरं चरं स्थिरचरं चरस्थिरमथाम्बिके । स्थिरस्थिरं 'चरचरं षड्विधं लिङ्गलक्षणम्‌ ॥ ९॥

क्रमेण लक्षणं तेषां वक्ष्यामि शृणु पार्वति । यज्ज्ञात्वा मुच्यते सद्यः शिवयोगी शिवो भवेत्‌ 11 १०॥। स्थिरलिङ्गलक्षणम्‌ देवालये पाणिपीठे रेसंविधायाष्टबन्धनम्‌ | प्रतिष्ठितं शिलालिङ्गं स्थिरलिङ्गं तदुच्यते 1122 11 २६६ पारमेश्वरागमः [ षोडशः पूजादर्शनसंसेवाध्यानार्चादिकसाधनम्‌ । स्थिरं तत्सर्वभूतानामुत्तमं लिङ्गमीश्वरि 1 १२॥ चरलिङ्गलक्षणम्‌ अथ यच्चरमन्येषामात्मनां धृतलिङ्गिनाम्‌ | पञ्चभिः सह सम्पूज्यमर्काम्बागणपाच्युतैः 1123 11 गृहस्थितं भवेत्‌ तेषां *स्फाटीमरकतोदद्भवम्‌ | शिलादिजं ततोऽन्यद्वा प्रमाणं यत्तदेव हि ॥। १४॥

स्थिरचरलिङ्गलक्षणम्‌ लिङ्गं भवेत्‌ स्थिरचरं यन्मद्धक्ततनौ धृतम्‌ । इच्छाप्रमाणं तल्लिङ्गं लक्षणं च तदेव हि ॥। १५॥

यदनाद्यादिसामान्यज्ञानशैवान्तवर्तिनाम्‌ । त्रिभेदवीरसंस्थानां विशेषं वा ततः शृणु ।। १६॥

चरस्थिरलिङ्गलक्षणम्‌ लिङ्गं सामान्यवीराणां चरस्थिरमनुत्तमम्‌ | शरीरमेव यल्लिङ्गं लिङ्गिनां तदुदीरितम्‌ ॥। १७॥

यदात्मनि धृतं लिङ्गं यच्छरीरं मदात्मनः । न तत्र भेदं कुरुते भक्तो लिङ्गात्मको मम ॥ १८॥

यदस्ति लक्षणं देहे यत्प्रमाणं च यादृशम्‌ । लिङ्गस्य लक्षणं चापि प्रमाणं च तदेव हि ॥ १९॥

चरचरलिङ्गलक्षणम्‌ यद्वीरवीरशैवाख्ये मते मम विवर्तिनाम्‌ । लिङ्गं चरचरं प्रोक्तं यच्च विश्वात्मकं मम ॥। २०॥

चराचरमयं विश्वं लिङ्गं विश्वात्मक मम । वीरवीरमताविष्टमिदं लिङ्गं १विचिन्तयेत्‌ ॥ २१॥

सर्वलिङ्कमयं चैतत्‌ सर्व लिङ्गे प्रतिष्ठितम्‌ | तस्माल्लिङ्केऽर्चयेद्‌ वै मां यच्च क्वचन शाश्वतम्‌ ॥ २२॥।

२६८ पारमेश्वरागमः [ षोडशः प्रपञ्चलिङ्गदेहेषु भेदाभावः प्रपञ्जलिङ्गदेहेु न Ad कुरुते सुधीः । बीरवीरमताविष्टो मद्भक्तः ` परमेश्वरि ॥ २३॥

जगच्छरीरं लिङ्गस्य जगतो लिङ्गमात्मनः | लिङ्गस्य जगतो देहः शरीरं विद्धि मन्मते ॥। २४॥

तदेकभावनायत्तं सेवेन्मामखिलेश्वरम्‌ । जगल्लिङ्गात्मदेहेषु वीरवीरमतस्थितः 11 24 N तुर्यबीरमतस्थस्य तुर्योह परमेश्वरः । लिङ्गमस्मि महेशानि सोऽहंभावेन भावयेत्‌ N २६॥। अहं सर्वमयं लिङ्गं सर्वात्मा सर्वदूक्‌ शिवः | धृतलिङ्गशरीराभ्यां सह तुर्यप्रवर्तिनः ॥। २७॥

जगद्विलक्षणं मत्तः पश्येन्मम महेश्वरि । ममात्मानं हि जगतः सर्वमेकं विभावयेत्‌ ॥ २८॥।

निराभारिंवर्तनक्रमः यत्र यत्र मनो याति गोचरीकुरुते च यत्‌ । तत्र सर्वत्र तत्सर्वं मद्रूपमुपधारयेत्‌ ॥ २९॥

न भेदबुलिंद्ध कुर्वीत समाधमगुरुष्वपि | स्पर्धासूयातिरस्कारान्न कुत्रापि स्मरेद्‌ FAT ।। ३०॥

न तस्य पात्रनियमः संकल्पार्पणमेव वा । न देशकालनियमो नान्यापेक्षास्ति पूजने 1 ३१॥ स्वयं न पूजयेत्‌ पुष्पपत्रादिकमथार्चने? । भक्त्या भक्तोपनीतं यदर्चयेत्‌ तेन मां शिवे ॥ ३२॥

अभावे पत्रपुष्पादेर चयेदात्मनात्मनि । आत्मानमखिलात्मानमात्मानं मां महेश्वरि ॥ ३३॥

२७० 'पारमेश्वरागमः [ षोडश: यदि पात्राणि चासाद्य पूजितुं मां समीहते । लिङ्गाङ्कितानि पात्राणि पीठं वस्त्रादिकं तथा ॥। ३४॥

अलिङ्गचिह्नितं पात्रमलिङ्भिस्पृष्टमेव वा । अलिङ्गिनोपनीतं यद्‌ वर्जयेन्मम पूजने ॥ ३५॥।

पूजाकाले मम शिवे लिङ्गपूजनमर्चनम्‌ । पूजोपकरणं चापि नैवालिङ्गी विलोकयेत्‌ ।। ३६॥

लिङ्गलक्षणं प्रमाणं च विहाय पारदं शालग्रामजं लिङ्गयुग्मकम्‌ | तथा स्वयम्भुलिङ्गं च बाणलिङ्गं तथैव च ॥ ३७॥

रत्नादिनिर्मितं लिङ्गं मृण्मयं तु तथैव च। अन्यस्य लक्षणं वक्ष्ये प्रमाणं च शृणु प्रिये ॥ ३८॥

पञ्चसूत्रप्रमाणेन विमानितमकल्मघम्‌ | अभिन्नकान्तिमल्लिङ्गं पूजार्थ मम कल्पयेत्‌ ।॥। ३९॥

यावत्प्रमाणकं पाणिपीठमादौ ससूत्रतः | औन्नत्यं तावदेव स्यादौननत्यादर्धमानकम्‌ । लिङ्गं च सोमसूत्रं च दैर्घ्याद्वैपुल्यमीश्चरि ven ज्ञानप्रदं शुक्लवर्ण रक्तवर्ण तु वश्यकम्‌ | नीलं शत्रुविनाशाय पीतमिष्टार्थसिद्धये ॥ ४२॥

श्यामं सर्वार्थदं प्रोक्तं मम लिङ्गं महत्तरम्‌ । देह'विश्वात्मलिङ्गानां न प्रमाणं न लक्षणम्‌ ॥ ४३॥

सर्वनाशाय दुःखाय लिङ्गमैच्छिकमात्मनि । धृतं त्विह परत्रापि ह्ाप्रमाणमलक्षणम्‌ ॥ ४४॥

मतेऽस्मिन्‌ शक्तस्यैव प्रवेशः इत्थं विचार्य लिङ्गस्य मतस्य च परस्परम्‌ | लक्षणं च प्रमाणं च शक्तश्चेत्‌ प्रविशेन्मम ॥ ४५॥

२७२ 'पारमेश्वरागम: [ षोडश: स तु तेनैव देहेन निविशेन्मयि भक्तिमान्‌ | अन्यथा स्वार्थविभ्रष्टो निपतेद्‌ रौरवेऽर्णवे ।॥। ४६॥। ' निराभारिणा पालनीया नियमाः न यथेच्छं चरेद्‌ भूमौ न किञ्चित्‌ प्रार्थयेद्धदि । नात्मनिष्ठां त्यजेत्‌ क्वापि प्राणैः कण्ठगतैरपि ।। ४७॥

न लोलुपः स्याद्विषये न सेवेद्विषयं क्वचित्‌ । न स्त्रियं मनसाऽपीहेन्नावमन्येत कञ्चन sell न जातिभेदमन्वीक्षेन्न तदद्वेषं समाचरेत्‌ | न निन्देन्न "स्तुवेत्‌ क्वापि गुणदोषौ तु कुत्रचित्‌ ।। ४९॥

अपक्वमपि पक्वं वा नालिङ्किस्पृष्टमाचरेत्‌ | सर्व लिङ्गिसमानीतमुपकल्प्य तनुस्थितौ ।। ५०॥

प्रमादालस्यनिद्राभिर्नातिक्रामेदनेहसम्‌ । | क्षणं वापि प्रमत्तः स्यान्न वीरशिवसम्मतः ।। ५१॥।

नाधीयीता न्यशास्त्राणि वैष्णवादीनि सुन्दरि । स मन्मतोचितं शास्त्रमवबुध्य गुरोर्मुखात्‌ ॥ ५२॥

_ नेहामुत्र फलं काङक्षेन्नाहमतिमुपाश्रयेत्‌ | न जुगुप्सां भयं लोभं वीरशैवमते स्थितः ॥ ५३॥

तत्रापि वीरतुर्यस्थदेहिनामहमेब हि। तन्नावमान्यं न द्वेष्यं यदहं सकलं जगत्‌ ॥ ५४॥

सर्वत्र सर्वदा सर्वमात्मनोऽभेदमाश्चितः | वीक्षेन्मनस्यवहितो बहिरेवं ब्रती? भवेत्‌ ॥ ५५॥ ` एकान्तीरे निवसेन्नित्यमर्चाध्यानसमाधिभिः । योगज्ञानानुचिन्ताभिरादरान्मां समर्चयेत्‌ ॥ ५६॥

न वासं कुरते ग्रामे न पाषण्डी भवेत्‌ क्वचित्‌ । न *बह्याहारमिच्छेत तुर्यवीरत्रतस्थितः ।। ५७॥

न क्रोधं न च मात्सर्य न वैषम्यं न वेदनम्‌ । _ न बहिः कुरुतेऽन्तःस्थं ` प्राणेषूच्चावचेष्वपि l ५८॥। २७४ पारमेश्वरागमः [ षोडशः यावानस्त्यभिमानो मे लिङ्गे देहे मते मम । तावानेब भवेद्‌ देवि जगत्यपि चराचरे ५९॥। लिङ्गी भवेन्मौनी : wee प्रतिपक्षेपि दुर्जने ॥ ६०॥।

१इत्थमुक्ताधिकारी यस्तुर्यवीरब्रतं श्रयेत्‌ | बसेन चान्यथा क्वापि सुखदुःखस्य च क्षयः NEM लिङ्गनाशे देहत्यागो विधेयः एतस्य विधिरुद्दिष्टो तुर्यवीरप्रवर्तिनः । लिङ्गनाशे सहैतेन देहत्यागो विवक्षितः रै ॥ ६२॥

अज्ञात्वैतन्महाशास्त्ररहस्यं श्रीगुरोर्मुखात्‌ | अबोधयित्वा शिष्यं यो भ्रष्टौ तावप्युभौ शिवे 11 ६३॥ अनादिशैवमारभ्य वीरवीरमतान्तरे । लिङ्गेनाशे पुनर्धार्य तुर्यवीरस्त्यजेत्‌ तनुम्‌ ।। ६४॥

१, श्लोकयोः (६१-६२) विपर्यस्त क्रम;-ग. घ.। २. सुखं-क, ख. घ.। ३. विशेषत:-घ.। ४. न धार्यं तु-कटि.। अन्यः सन्त्यज्य नरके शरीरं निपतेद्‌ ध्रुवम्‌ । असन्त्यज्य तुरीयोऽपि प्रपतेन्नरके ध्रुवम्‌ ॥ ६५॥

अजानन्नीतिबोधाय हन्ति शिष्यं यतो गुरुः । शिष्योपेतं निहन्यात्‌ तद्रहस्यं श्रीगुरोर्गुरुम्‌ ।। ६६॥

शास्त्रेण गुरुवाक्येन यथावत्‌ सम्प्रवर्तिनौ । मम लोके निवसतः स शिष्यः स गुरुः शिवे ।॥ ६७॥

तुर्यवीरो न कञ्चन प्रणमेत्‌ तादूशं तुर्यवीरस्थं मद्रूपं शिवयोगिनम्‌ । प्रणमेयुः परे सर्वे तेष्वयं नैव कञ्चन ।। ६८॥

नोत्तिष्ठेन्नापि वन्देत तुर्यवीरब्रतस्थितः | यतस्तुरीयः सर्वेभ्यो भक्तो मत्तोऽपि चाधिकः ।। ६९॥

विनयाभावतुर्यस्थः प्रणमेन्न परस्परम्‌ । गुरुं मामखिलाधीशमन्यं कञ्चन लिङ्गिनम्‌ ।। ७०॥

२७६ पारमेश्वरागमः ` [ षोडशः न संमन्येत तं मूढस्तुर्यवीरब्रते स्थितः | अत ऊर्ध्वगतिभ्रष्टः प्रपतेदथः रौरवे ॥ ७२॥

निराभारिशुश्रूषा फलदा यदि भक्तिर्भवेच्छक्तिरर्चयेत्‌ प्रणमेदपि | स्वयं च संस्मरेत्‌ कृच्छं तुर्यवीरस्थलिङ्गिनम्‌ ॥ ७३॥।

जीर्णखर्परकन्थाढयमपि पश्येद्‌ दिगम्बरम्‌ । यदूच्छया च तुर्यस्थो भक्तो मुच्येत किल्बिषात्‌ 11 ७४॥ उदासीनत्वात्‌ तुर्यस्थमनुत्थाया नमन्‌ शठः । शतबंशसमोपेतः प्रपतेद्‌ रौरवार्णवे ॥ ७५॥। . य इच्छेन्मम सायुज्यमनायासेन बुद्धिमान्‌ | यथाशक्त्यर्चयेत्‌ तुर्यवीरशैवव्रतेश्वरम्‌ ॥। ७६॥।

घ. ङ.। ५. त्थाय न-ग. घ.। पत्रं पुष्पं फलं तोयमन्नपानांशुकादिकम्‌ | भक्त्या निवेद्य तुर्यस्थे स्वल्पमक्षयतां व्रजेत्‌ । ७७॥

निमिषं निमिषार्धं वा यत्रोपविशते क्वचित्‌ | तुर्यवीरब्रतो विद्धि तन्ममालयमीश्वरि ।। ७८॥

तदूदूष्टिपथगं सर्वमनवद्यं न संशयः | अशुद्धमपि तच्छुद्धं यतस्तुर्याऽस्म्यहं शिवः 11198 11 े निराभारिलक्षणम्‌ १अकिञ्चनत्वं निर्बाधो वासश्च विजने वने । मौनं भिक्षाटनं भक्तिः पूजा ध्यानमनुस्मृतिः ।। ८०॥

विरक्तिः शान्तिदान्ती च कामलोभादिवर्जनम्‌ ॥ ८९॥

अग्रामावेशनं शक्त्या चासंग्रह उदारता । समाधिरासनं निष्ठा समत्वं प्रियविप्रिये ॥ ८२॥

a स्लोके पढ्क्तिविपर्ययः-ग. घ.। २७८ पारमेश्वरागमः [ षोडशः कृच्छेडप्यधैर्यसन्त्यागमौद्धत्यं नापि सम्पदि | इत्यादिलक्षणोपेतं तं निराभारवीरगम्‌ ॥। ८३॥

मानावमानयोरेकरूपमालस्यवरजितम्‌ । स्तुतिस्मरणपूजासद्धत्ानादौ मम तत्परम्‌ ॥ ८४॥

यटूच्छयोपपन्नेपिः निरपेक्षमतन्द्रितम्‌ । भावयन्तमिदं विश्वमथाभेदेन चात्मना ck ॥। ुर्यवीरार्चनफलम्‌ तादृशं तुर्यवीरस्थमर्चयित्वा स्वशक्तितः । भक्त्या सन्तोष्य मतिमान्‌ मम लोके चिरं वसेत्‌ ।। ८६॥

आगच्छन्तं समालोक्य गृहाणि गृहमेधिनाम्‌ । शिवे तद्वंशजाः सर्वे वीरशैवस्थलिङ्गिनम्‌ ॥ ८७॥

मुदा नृत्यन्ति गायन्ति वयं धन्यतमा इति । यदस्मद्ंशभवनमियादेकोऽर्चयेत्‌ क्वचित्‌ ॥ ८८॥

२८० पारमेश्वरागमः [ षोडशः ये निन्दन्त्यवजानन्ति तुरीयं वीरशैवकम्‌ | सुखेन सुखभोगेच्छा यद्यस्ति गृहमेधिनाम्‌ | लिङ्गिनां शिवभक्तानामर्चेयुस्तुर्यवीरगम्‌ 11 ९७॥ नष्टे लिङ्गे प्रमादेन तुर्यवीरब्रतस्थितः | त्यजेत्‌ ततक्षणमात्मानं तस्य सा मुक्तिरीरिता ॥ ९८॥

यद्यन्ये लिङ्गिनो मूढा वीरवीरादिपूर्वकाः। ` इमं विधिमविज्ञाय त्यक्त्वात्मानं पतन्ति ते ॥ ९९॥

विचार्य स्वगुरोर्वक्त्राद्‌ हिताहितमतन्द्रितः | तुर्यवीरत्रतं श्रेष्ठतरम्‌ सर्वोऽपि नियमो देवि तुर्यवीरब्रतस्य हि | सर्वत्यागोऽपि तस्यैव ह्यङ्गत्वमविशेषतः ।॥। १०९॥।

किं वर्णितेन? बहुना शृणु मे निश्चितं प्रिये । न तुर्यवीर्रतधर्मतः परं व्रतं तपोयोगसमाधयोऽपि वा । सुखेन मत्प्राप्तय एतदच्युत- र(म)धोऽधदुःखागतये न चेतरत्‌ ॥ १०३॥

इति ते कथितं देवि वीरशैवमतान्तरम्‌ ।

अपि गुहं तव प्रीत्यै लिंक भूयः श्रोतुमिच्छसि 11 १०४॥

इति श्रीपारमेश्चवरतन्त्रे वीरशैवभेदनिराभारवीररशैवाचार-

बड़्विधलिड्रनिरूपर्ण नाम षोडशः पटल: 112G 11 वीरशैवब्राह्मण्यनिरूपणम्‌ श्रीदेव्युवाच सर्वज्ञ सकलाधार कामारे करुणार्णव । पाहि शङ्कर पापारे भक्तार्तिभयनाशन ॥॥१॥

बद्‌? लोकोपकाराय वीरशैवे विशेषकम्‌ | इतः परतरं लिंक वा चास्ति चेद्‌ बूहि मे विभोरै ।। २॥

ईश्वर उवाच साधु साध्वि महाभागे वक्ष्यामि शृणु सुत्रते । रहस्यं गोपनीयं हि तव स्नेहेन सुन्दरि ug शैवभेदप्रतिपादनम्‌ शुद्धशैवं मिश्रशैब्रं मार्गशैवं तृतीयकम्‌ । चतुर्थं वीरशैवं च पञ्चमोऽवान्तरस्तथा ॥ ४॥

तत्र तत्र विभेदेन जातिभेदेन केनचित्‌ । वर्तन्ते लिङ्गिनो देवि जातिकर्मसमाश्रिता: ॥ ५॥

शुद्धशैवलक्षणम्‌ ब्राह्मणा वीरशैवस्थाः शिखायज्ञोपवीतिनः लिङ्गरुद्राक्षभस्माङ्का ब्रह्मकर्मसमाश्रिताः ॥ ६॥

शिवाचाररता नित्यं लिङ्गपूजापरायणाः शिवाराध्या: सदा देवि ममातिप्रियकारिणः ॥। ७॥

शुद्धशैवाः समाख्याता गृहस्था गृहिणीयुता: मिश्रशैवलक्षणम्‌ मिश्रशैवा महादेवि क्षत्रिया वैश्यशूद्रजाः UAN सुशीलाचारसम्पन्नाः शीलवन्तश्च लिङ्गिनः लिङ्गार्चनपरा नित्यमन्नदानपरायणाः ॥ ९॥।

अन्यदेवान्‌ नमस्कृत्य तीर्थयात्रादयस्तथा | तत्तत्कुलाचाररता गुरुभक्तिरताः शिवे ॥१०॥

२८४ पारमेश्वरागमः [ सप्तदशः शूद्रादिभेदजातीनां जातिकर्मानुवर्तिनः । एते वै मिश्रशैवाश्च मिश्रकर्मसमायुताः ।। ११॥

मार्गशैवलक्षणम्‌ मार्गशैवान्‌ प्रवक्ष्यामि समासाच्छूणु पार्वति । पुत्रमित्रकलत्रादिसहिता विभवान्विताः ॥ १२॥

द्विधैवाराधनपरा राजानो लिङ्गिनः परे। | रक्षणं सर्ववर्णानां युद्धे शत्रुवधस्तथा Uli दुष्टपक्षिमृगाणां च दुष्टानां शासनं नृणाम्‌ । अविश्वासश्च सर्वत्र विश्वासः शिवयोगिषु ॥ १४॥

्त्रीसंसर्गादिकालेषु चमूरक्षणमेव च । सदा सञ्चारितैश्चारैलोकवृत्तान्तवेदनम्‌ ।। RY सदाऽस्त्रभरणं चैव भस्मकञ्चुकधारणम्‌ | गजाश्वारोहणं देवि देवब्राह्मणपूजनम्‌ ॥ १६॥।

दानानि शिवभक्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः । राज्ञां शिवागमस्थानामेष धर्मः सनातनः ॥। १७॥

परलः ] वीरशैवब्राह्मण्यनिरूपणम्‌ २८५ बहवो मार्गशैवाश्च वीरशैवानुवर्तिनः । शैवभेदेषु चान्येषु वीरशैवोत्तमोत्तमाः ।। १८ ॥।

तत्रापि बहवो देवि भेदाः सन्ति निशामय । केचिद्धजन्त्यन्यदेवं केचिन्नेच्छन्ति पार्वति ॥ १९॥

केचिद्विवाहमिच्छन्ति केचिन्नेच्छन्ति शैलजे | स्त्रियस्तु लिङ्गधारिण्यः पुरुषा विष्णुसेवकाः ।। २०॥

पुरुषा लिङ्गिनः केचिद्रैष्णव्यस्तु स्त्रियस्तथा | तयोरहं गतिश्चैव 'मत्प्रीतिभयोः समा een अवान्तरादिशैवलक्षणम्‌ शिरो मुण्डं मुखे मन्त्र: कण्ठे रुद्राक्षधारणम्‌ । काषायाम्बरधारी च भस्मोद्धूलनसंयुतः ॥ २२॥

लिङ्गपूजा सदा देवि ते चैवान्तरशैविनः | अलिङ्गिस्पृष्टमन्नं तुरे भुञ्जन्ते लिङ्गधारिणः ॥ २३॥

जलपानं तु सर्वत्र महाशैवा हि पार्वति । १ गत-क. ख.। २. सत्‌-क. ख.1 ३. च-घ. Sl २८६ पारमेश्वरागमः [ सप्तदशः घडक्षरजपस्तेषां हानुशैवाः प्रकीर्तिताः । नापिता रजका वेश्या: कुलालास्तिलघातकाः ।। २५॥

वैश्याद्याश्रान्त्यजात्यन्तास्ते चैवान्तरशैविनः तुर्य(वीर)शैवलक्षणम्‌ सकिमत्र बहुनोक्तेन तुर्यवीरोत्तमोत्तमाः ।। २६॥

विरक्ताश्च विरागाश्च ते सर्वे वीरशैविनः ज्ञानिनः कामरहिता नित्यं भिक्षान्नजीविनः 1 २७॥ ये चरन्ति सदा देवि ते वै चरगणाः स्मृताः । विरक्ता ज्ञानसम्पन्नाः सुशीलाचारशीलिनःर ॥। २८॥

तेविरक्ताः समाख्याता लिङ्गिनः सङ्गवर्जिताः । शैवतत्त्ववर्णनम्‌ अथ वक्ष्यामि गिरिजे शैवतत्त्वानि वै शृणु ॥ २९॥

पञ्चभूतानि तम्मात्राः पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च । ज्ञानकर्मविभागेन पञ्च पञ्च विभागशः ॥। ३०॥

ग. घ.। ३. शालिन:-क.। ४. गतः-ख.। त्वगादिधातव: सप्त पञ्च प्राणादिवायवः | मनश्चाहङ्कृतिः ख्यातिर्गुणा: प्रकृतिपूरुषाः ।। ३१॥

रागोऽविद्या कला चैव नियतिः काल एव च । माया च शुद्धविद्या च महेश्वरसदाशिवौ ॥ ३२॥

शक्तिश्च शिवतत्त्ानि प्रोक्तानि क्रमशः शिवे । विरक्तशैवानां दश गुणाः क्षमा शान्तिश्च सन्तोषः सत्यमस्तेय एव च ॥ ३३॥

ब्रह्मचर्यं शिवज्ञानं वैराग्यं भस्मसेवनम्‌ । सर्वप्सङ्गनिवृत्तिश्च दशैतानि विशेषतः ॥। ३४॥

विरक्तानां च सर्वेषां विधिरेष उदाहृतः | श्रीदेव्युवाच भगवन्‌ श्रोतुमिच्छामि शिवाश्रमनिषेविणाम्‌ । शिवशास्त्रोदितं कर्म नित्यं नैमित्तिकं शिव ॥ 34-11 २८८ 'पारमेश्वरागम: [ सप्तदशः ईश्वर उवाच शैवानामाहिकम्‌ 1प्रातरुत्थाय शयनाद्‌ ध्यात्वा देवं सहाम्बया ।। ३६॥

अबाधे विजने देशे च तत्‌ः कृत्वा शौचं विधानेन दन्तधावनमाचरेत्‌ । अलाभे दन्तकाष्ठानां जम्बुनिम्बाप्रपल्लवेः ।। ३८॥

कुर्याद्‌ द्वादशगण्डूषैरपामार्गविशोधनम्‌ | मुखमाकर्णपर्यन्तं हस्तयोरत्निमात्रकम्‌ ॥ ३९॥

पादमाजानुपर्यन्तं मुखप्रक्षालनं स्मृतम्‌ । स्नानविधानम्‌ अत्यन्तमलिने देहे “वारुणं स्नानमाचरेत्‌ ।। ४०॥

नद्यां वा देवखाते वा हृदे वाथ मठेऽपि वा । आर्द्रवस्त्रेण वा भस्मस्नानमीश्वरचिन्तनम्‌ ।। ४१॥

पूर्ववस्त्रं परित्यज्य शुद्धवस्त्रं धरेत्‌ पुन: । अथ चेद्‌ वारुणं कर्तुमशक्तः शुद्धवाससा L ४२॥ आर्द्रेण शोधयेद्‌ देहमापादतलमस्तकम्‌ । शिवचिन्तापरं स्नानं यत्तत्‌ स्वात्मीयमुच्यते ।। ४३॥।

भस्मनिर्माणविधिः शिवाग्चिभस्म संग्राह्यं पशूत्थं शुचि गन्धि च । - कपिलायाः शकृत्‌ शस्तं गृहीतं गगने पतत्‌ ॥ ४४॥

न क्लिन्नं नातिकठिनं न टुर्गन्धं न “चोषितम्‌ | उपर्यध: परित्यज्य गृह्णीयात्‌ पतितं शिवे ॥ ४५॥

२९० पारमेश्वरागमः [ सप्तदशः पिण्डीकृत्य शिवारन्यादौ त्कषिपेन्मूलमन्त्रतः । अपक्वमतिपक्वं च संत्यज्य भसितं सितम्‌ ।। ४६॥।

आदाय वाससाऽलोडच भस्म देवि विनिक्षिपेत्‌ । सुकृते सुदृढे शुद्धे क्षालिते प्रोक्षिते शुभे ॥ ४७॥।

१विन्यस्यर मूलमन्त्रेण पात्रे भस्म विनिक्षिपेत्‌ । तैजसं दारवं वापि मृण्मयं मेनकात्मजे 1 ४८॥ अन्यद्‌ वा शोभनं शुद्ध भस्मपात्रं प्रकल्पयेत्‌ | कषेमे देशे शुभे शुद्धे धनवद्भस्म निक्षिपेत्‌ ॥ ४९॥

प्रस्थितो भस्म गृह्णीयात्‌ स्वयं वानुचरोऽपि वा । न चायुक्तकरे दद्यान्नैवाशुचिकरे क्षिपेत्‌ 1 ५०॥ न च स्पृशेत नीचाद्धेर्नोपेक्षेत न लङ्घयेत्‌ । एवं शिवागमरतो भस्मसाधनमाचरेत्‌ ।। ५१॥

१, 'तैजसं....वन्यस्य' इति पङ्क्तिक्रमः ग. घ.। २. विन्यसेत्‌-घ.। ३. लोकयोः (५०-५९) विपर्यस्तः क्रमः-क.। वीरशैवब्राह्मण्यनिरूपणम्‌ भस्मधारणविधि: सकलीकृत्य तद्धस्म शिवपज्ञाक्षरं जपेत्‌ । अग्निरित्यादिकैर्मन्रैः षड्भिराथर्वणोदितै: ॥ ५२॥

क्रमात्‌ प्रमृज्य चाङ्गानि मूर्धादिचरणावधि । ततः पूर्वक्रमेणैव समुद्धृत्य च भस्मना ।॥ ५३॥

सर्वाङ्गोद्धूलनं कुर्यात्‌ प्रणवेन शिवेन वा । 1ततस्त्रपुण्डं देवेशि "रचयेन्मूलमन्त्रतः ॥ ५४॥

शिवभावं समभ्येत्य शिवयोगमथाचरेत्‌ । कृत्यमित्येव निष्कामो यश्चरेद्‌ वीरशैवकः ।। ५५॥।

शिवार्पितात्मा सततं न तेन सदृश: क्वचित्‌ | भस्ममहिमा भस्मच्छन्नः स एवाहं महापातकवानपि? ॥ ५६॥

२९२ पारमेश्वरागमः [ सप्तदशः पापैर्विमुच्यते सद्यो मुच्यते च भवार्णवात्‌ | रदरागनेर्यत्परं वीर्यं तद्भस्म परिकीर्तितम्‌ ॥ ५७॥

तस्मात्‌ सर्वेषु कालेषु वीर्यवान्‌ भस्मसंयुतः । भस्मसंन्दिग्धसर्वाङ्गो भस्मदीप्तत्रिपुण्ड्कः ।। ५८॥

भस्मशायी च पुरुषो भस्मनिष्ठ इति स्मृतः । भूतप्रेतपिशाचाद्या रोगाश्चातीव दुःसहाः ।। ५९॥

भस्मनिष्ठस्य सान्निध्यादू विद्रवन्ति दिशो दश । 1भ्रसनाद्धसितं प्रोक्तं भस्म कल्मषभक्षणात्‌ ।। ६०॥

भूतिर्भूतिकरी यस्मादू रक्षा रक्षाकरी यतः । किमत्र बहुनोक्तेन भस्ममाहात्म्यकारणात्‌ ॥ ६१॥।

ब्रती च भस्मना स्नाति सोऽहमेव न संशयः । परमास्त्रं च देवानां भस्मैतदहमेव हि ॥ ६२॥

qed: ] वीरशैवब्राह्मण्यनिरूपणम्‌ २९३ रुद्राक्षमालाधारणम्‌ रुद्राक्षमालाभरणो भाले भस्मत्रिपुण्ड्रकम्‌ । मुखे मन्त्रो गले लिङ्गं वीरमाहेश्वरः शिवः nagn जटी मुण्डी शिखी वापि कीर्णकेशो दिगम्बरः । भाले भस्म गले लिङ्गं रुद्राक्षाभरणान्वितः ॥ ६४॥।

शिवपञ्चाक्षरीयुक्तः सोऽहमेव महेश्वरि । वशी काषायवसनो निर्लज्जश्च दिगम्बरः ।। ६५॥

वल्कली वा भवेद्दण्डी कुण्डी कौपीनपात्रवान्‌ । यत्र यत्र मनो याति स तत्र विहरेत्‌ सुखम्‌ ।। ६६॥।

पाणाविष्टलिङ्गपूजनम्‌' यत्र यत्र मनो रम्यमठे वा मण्डपेऽपि वा | बने वा सुसुखासीनः शुद्धवस्त्रसमावृतः ।। ६७॥

1पाणौ लिङ्ग प्रतिष्ठाप्य पाणिमन्त्रेण मन्त्रितम्‌ । लिङ्गं शुद्धजलैः स्ताप्य शिवपञ्चाक्षर जपेत्‌ 1 ६८॥ 1. “लैङ्गे उत्तरभागे एकविशतितमाध्याये-- “पाणौ लिङ्गं विनिक्षिप्य दीक्षाकाले गुरुः शिवम्‌॥ येन स्तुबति तं मन्त्रं पाणिमन्त्रं बदन्ति fen” इत्यभिहितम्‌" इति स्व टिप्पणी (पृ. २२५)। २९४ पारमेश्वरागमः [ सप्तदश; हस्ते पद्मं च सम्भाव्य तन्मध्ये पूजयेच्छिवम्‌ | देवीं च लिङ्गनाले तु ध्यात्वा पुष्पाक्षतादिभिः ॥। ६९॥।

पूजयेद्‌ योगवान्‌ सम्यक्‌ षोडशैरुपचारकैः । पूर्वोक्तेनैव सम्पूज्य क्षीरतोयारशनैरपि ।। ७०॥

निवेद्यं भक्तिसंयुक्तो? विरक्तोरै वीरशैवकः * । त्रियम्बकेन मन्त्रेण धारयेद्‌ भक्तिपूर्वकम्‌ ।। ७१॥।

विरक्तस्य भिक्षाटनविधानम्‌ एवं पूजां च निर्वर्त्य भिक्षाटनमथाचरेत्‌ | भिक्षाहारी निराहारी भिक्षान्नं न प्रतिग्रहः ।। ७२॥

नित्यं भिक्षान्नभोजी च ह्ुपवासफलं लभेत्‌ | प्रत्यहं चन्द्रवारे वा कन्थादण्डसमन्वितः 1119311 ५घण्टो वा जयघण्टो वा दण्डघण्टादिसंयुतः | प्रेरयित्वा रवैर्भक्त येन केनापि शब्दतः ।। ७४॥

1. “यम्बक यजामहे सुगन्धि पुष्टिवर्धनम्‌। उर्वारुकमिव बन्धनाम्मृत्योर्मुक्षीय माऽमृतात्‌।।“ (तै, सं. विरक्तमागतं ज्ञात्वा गृही चान्नजलादिभिः । नमस्कृत्वादराद्‌ दद्याच्छिव एवागतः स्वयम्‌ ॥ ७५॥

तस्यान्नं भक्तिसंयुक्तो दद्याच्छङ्कररूपिणः | एवं पूर्वाह्रकाले तु विचरेद्‌ वीरशैवकः ॥ ७६॥

देहपातान्तं वीरशैव एवमाचरेत्‌ - वीरशैवमतं देवि देहपातान्तमाचरेत्‌ | कृत्यमित्येव निष्कामो यश्चरेद्‌ वीरशैवकः ॥। ७७॥

ममार्पितात्मा सततं न तेन सटूशः क्वचित्‌ । दिवा भिक्षाशनं चैव सदा लिङ्गार्चनं तथा ॥ ७८॥

वीरमाहेश्वराणां तु हीदमेव विशिष्यते । सायाह्ने लिङ्गपूजा तुः शिवपञ्चाक्षरीजपः 11198 11 शिवलीलाकथालापः स वै माहेश्वरोत्तमः? । वीरमाहेश्वराणां पञ्चयज्ञाः !शिवार्थ देहसंशोषस्तपः कृच्छादि नो मतम्‌ ॥ ८०॥

२९६ पारमेश्वरागमः [ सप्तदशः शिवार्चा कर्म विज्ञेयं बाह्यं यागादि नोच्यते । जपः पञ्चाक्षराभ्यासः प्रणवाभ्यास एव वा ॥ ८९॥

रद्राध्यायादिकाभ्यासो न चान्याध्ययनादिकम्‌ | ध्यानं शिवस्य रूपादिचिन्ता नात्मादिचिन्तनम्‌ ॥ ८२॥

वीरमाहेश्वराणामष्टै लक्षणानि य एवं वर्तते योगी स वै माहेश्वरोत्तमः | अष्टधा लक्षणं देवि शिवधर्माधिकारिणः ॥। ८३॥

'शिवभक्तेषु वात्सल्यं पूजायां चानुमोदनम्‌ । स्वयमभ्यर्चनं चैव तदर्थ चाङ्गचेष्टनम्‌ ॥। ८४॥

तत्कथाश्रवणे भक्तिः स्वरनेत्राङ्गविक्रियाः। . शिवानुस्मरणं नित्यं सर्वदा तदकैतवम्‌ N Ay एवंलक्षणो म्लेच्छोऽपि मम प्रिय: एतदष्टगुणं चिह्नं यस्मिन्‌ म्लेच्छेऽपि दृश्यते | स एवातिप्रियो भक्तो मम योगी स एव हि ॥ ८६॥

इति ते कथितं देवि कार्य कर्मानुवर्तिनाम्‌ ।

शिवाश्रमयुतानां च लिंक भूयः श्रोतुमिच्छसि 11 ८७॥

इति श्रीयारमेश्वरतन्त्रे शिवाद्वैतसिद्धान्ते वीरशैवब्राह्मण्याँ-

निरूपणं नाम सप्तदशः पटलः समाप्तः 112971