9. Chapter 9

।। सौन्दरनन्द महाकाव्ये "स्त्रीविघ्न" नाम अष्टम सर्ग समाप्त । नवमः सर्गः अभिमाननिन्दा अथैवमुक्तो ऽपि स तेन भिक्षुणा जगाम नैवोपशमं प्रियां प्रति । तथा हि तामेव तदा स चिन्तयन् न तस्य शुश्राव विसंज्ञवद् वचः ॥ ९.१ ॥

// saundarananda mahākāvye "strīvighna" nāma aṣṭama sarga samāpta / navamaḥ sargaḥ abhimānanindā athaivamukto 'pi sa tena bhikṣuṇā jagāma naivopaśamaṃ priyāṃ prati / tathā hi tāmeva tadā sa cintayan na tasya śuśrāva visaṃjñavad vacaḥ (9.1)

।। यथा हि वैद्यस्य चिकीर्षतः शिवं वचो न गृण्हाति मुमूर्षुरातुरः । तथैव मत्तो बलरूपयौवनैर्हितं न जग्राह स तस्य तद्वचः ॥ ९.२ ॥

// yathā hi vaidyasya cikīrṣataḥ śivaṃ vaco na gṛṇhāti mumūrṣurāturaḥ / tathaiva matto balarūpayauvanairhitaṃ na jagrāha sa tasya tadvacaḥ (9.2)

।। न चात्र चित्रं यदि रागपाप्मना मनो ऽभिभूयेत तमोवृतात्मनः । नरस्य पाप्मा हि तदा निवर्तते यदा भवत्यन्तगतं तमस्तनु ॥ ९.३ ॥

// na cātra citraṃ yadi rāgapāpmanā mano 'bhibhūyeta tamovṛtātmanaḥ / narasya pāpmā hi tadā nivartate yadā bhavatyantagataṃ tamastanu (9.3)

।। ततस्तथाक्षिप्तमवेक्ष्य तं तदा बलेन रूपेण च यौवनेन च । गृहप्रयाणं प्रति च व्यवस्थितं शशास नन्दं श्रमणः स शान्तये ॥ ९.४ ॥

// tatastathākṣiptamavekṣya taṃ tadā balena rūpeṇa ca yauvanena ca / gṛhaprayāṇaṃ prati ca vyavasthitaṃ śaśāsa nandaṃ śramaṇaḥ sa śāntaye (9.4)

।। बलं च रूपं च नवं च यौवनं तथावगच्छामि यथावगच्छसि । अहं त्विदं ते त्रयमव्यवस्थितं यथावबुद्ध्ये न तथावबुध्यसे ॥ ९.५ ॥

// balaṃ ca rūpaṃ ca navaṃ ca yauvanaṃ tathāvagacchāmi yathāvagacchasi / ahaṃ tvidaṃ te trayamavyavasthitaṃ yathāvabuddhye na tathāvabudhyase (9.5)

।। इदं हि रोगायतनं जरावशं नदीतटानोकहवच्चलाचलम् । न वेत्सि देहं जलफेनदुर्बलं बलस्थतामात्मनि येन मन्यसे ॥ ९.६ ॥

// idaṃ hi rogāyatanaṃ jarāvaśaṃ nadītaṭānokahavaccalācalam / na vetsi dehaṃ jalaphenadurbalaṃ balasthatāmātmani yena manyase (9.6)

।। यदान्नपानासनयानकर्मणामसेवनादप्यतिसेवनादपि । शरीरमासन्नविपत्ति दृश्यते बले ऽभिमानस्तव केन हेतुना ॥ ९.७ ॥

// yadānnapānāsanayānakarmaṇāmasevanādapyatisevanādapi / śarīramāsannavipatti dṛśyate bale 'bhimānastava kena hetunā (9.7)

।। हिमातपव्याधिजराक्षुदादिभिर्यदाप्यनर्थैरुपमीयते जगत् । जलं शुचौ मास इवार्करश्मिभिः क्षयं व्रजन् किं बलदृप्त मन्यसे ॥ ९.८ ॥

// himātapavyādhijarākṣudādibhiryadāpyanarthairupamīyate jagat / jalaṃ śucau māsa ivārkaraśmibhiḥ kṣayaṃ vrajan kiṃ baladṛpta manyase (9.8)

।। त्वगस्थिमांसक्षतजात्मकं यदा शरीरमाहारवशेन तिष्ठति । अजस्रमार्तं सततप्रतिक्रियं बलान्वितो ऽस्मीति कथं विहन्यसे ॥ ९.९ ॥

// tvagasthimāṃsakṣatajātmakaṃ yadā śarīramāhāravaśena tiṣṭhati / ajasramārtaṃ satatapratikriyaṃ balānvito 'smīti kathaṃ vihanyase (9.9)

।। यथा घटं मृन्मयमाममाश्रितो नरस्तितीर्षेत् क्षुभितं महार्णवम् । समुच्छ्रयं तद्वदसारमुद्वरहन् बलं व्यवस्येद् विषयार्थमुद्यतः ॥ ९.१० ॥

// yathā ghaṭaṃ mṛnmayamāmamāśrito narastitīrṣet kṣubhitaṃ mahārṇavam / samucchrayaṃ tadvadasāramudvarahan balaṃ vyavasyed viṣayārthamudyataḥ (9.10)

।। शरीरमामादपि मृन्मयाद् घटादिदं तु निःसारतमं मतं मम । चिरं हि तिष्ठेद् विधिवद् धृतो घटः समुच्छ्रयो ऽयं सुधृतो ऽपि भिद्यते ॥ ९.११ ॥

// śarīramāmādapi mṛnmayād ghaṭādidaṃ tu niḥsāratamaṃ mataṃ mama / ciraṃ hi tiṣṭhed vidhivad dhṛto ghaṭaḥ samucchrayo 'yaṃ sudhṛto 'pi bhidyate (9.11)

।। यदाम्बुभूवाय्वनलाश्च धातवः सदा विरुद्धा विषमा इवोरगाः । भवन्त्यनर्थाय शरीरमाश्रिताः कथं बलं रोगविधो व्यवस्यसि ॥ ९.१२ ॥

// yadāmbubhūvāyvanalāśca dhātavaḥ sadā viruddhā viṣamā ivoragāḥ / bhavantyanarthāya śarīramāśritāḥ kathaṃ balaṃ rogavidho vyavasyasi (9.12)

।। प्रयान्ति मन्त्रैः प्रशमं भुजङ्गमा न मन्त्रसाध्यस्तु भवन्ति धातवः । क्वचिच्च कंचिच्च दशन्ति पन्नगाः सदा च सर्वं च तुदन्ति धातवः ॥ ९.१३ ॥

// prayānti mantraiḥ praśamaṃ bhujaṅgamā na mantrasādhyastu bhavanti dhātavaḥ / kvacicca kaṃcicca daśanti pannagāḥ sadā ca sarvaṃ ca tudanti dhātavaḥ (9.13)

।। इदं हि शय्यासनपानभोजनैर्गुणैः शरीरं चिरमप्यवेक्षितम् । न मर्षयत्येकमपि व्यतिक्रमं यतो महाशीविषवत् प्रकुप्यति ॥ ९.१४ ॥

// idaṃ hi śayyāsanapānabhojanairguṇaiḥ śarīraṃ ciramapyavekṣitam / na marṣayatyekamapi vyatikramaṃ yato mahāśīviṣavat prakupyati (9.14)

।। यदा हिमार्तो ज्वलनं निषेवते हिमं निदाधाभिहतो ऽभिकाङ्क्षति । क्षुधान्वितो ऽन्नं सलिलं तृषान्वितो बलं कुतः किं च कथं च कस्य च ॥ ९.१५ ॥

// yadā himārto jvalanaṃ niṣevate himaṃ nidādhābhihato 'bhikāṅkṣati / kṣudhānvito 'nnaṃ salilaṃ tṛṣānvito balaṃ kutaḥ kiṃ ca kathaṃ ca kasya ca (9.15)

।। तदेवमाज्ञाय शरीरमातुरं बलान्वितो ऽस्मीति न मन्तुमर्हसि । असारमस्वन्तमनिश्चितं जगज्जगत्यनित्ये बलमव्यवस्थितम् ॥ ९.१६ ॥

// tadevamājñāya śarīramāturaṃ balānvito 'smīti na mantumarhasi / asāramasvantamaniścitaṃ jagajjagatyanitye balamavyavasthitam (9.16)

।। क्व कार्तवीर्यस्य बलाभिमानिनः सहस्रबाहोबलमर्जुनस्य तत् । चकर्त बाहून् युधि यस्य भार्गवः महान्ति श्रृङ्गाण्यशनिर्गिरेतिव ॥ ९.१७ ॥

// kva kārtavīryasya balābhimāninaḥ sahasrabāhobalamarjunasya tat / cakarta bāhūn yudhi yasya bhārgavaḥ mahānti śrṛṅgāṇyaśanirgiretiva (9.17)

।। क्व तद् वलं कंसविकर्षिणो हरेस्तुरङ्गराजस्य पुटावभेदिनः । यमेकबाणेन निजघ्निवान् जराः क्रमागता रूपमिवोत्तमं जरा ॥ ९.१८ ॥

// kva tad valaṃ kaṃsavikarṣiṇo haresturaṅgarājasya puṭāvabhedinaḥ / yamekabāṇena nijaghnivān jarāḥ kramāgatā rūpamivottamaṃ jarā (9.18)

।। दितेः सुतस्यामररोषकारिणश्चमूरुचेर्वा नमुचेः क्व तद् बलम् । यमाहवे क्रुद्धमिवान्तकं स्थितं जघान फेनावयवेन वासवः ॥ ९.१९ ॥

// diteḥ sutasyāmararoṣakāriṇaścamūrucervā namuceḥ kva tad balam / yamāhave kruddhamivāntakaṃ sthitaṃ jaghāna phenāvayavena vāsavaḥ (9.19)

।। बलं कुरूणां क्व च तत्तदाभवद् युधि ज्वलित्वा तरसौजसा च ये । समित्समिद्धा ज्वलना इवाध्वरे हतासवो भस्मनि पर्यवस्थिताः ॥ ९.२० ॥

// balaṃ kurūṇāṃ kva ca tattadābhavad yudhi jvalitvā tarasaujasā ca ye / samitsamiddhā jvalanā ivādhvare hatāsavo bhasmani paryavasthitāḥ (9.20)

।। अतो विदित्वा बलवीर्यमानिनां बलान्वितानामवमर्दितं बलम् । जगज्जरामृत्युवशं विचारयन् बले ऽभिमानं न विधातुमर्हसि ॥ ९.२१ ॥

// ato viditvā balavīryamānināṃ balānvitānāmavamarditaṃ balam / jagajjarāmṛtyuvaśaṃ vicārayan bale 'bhimānaṃ na vidhātumarhasi (9.21)

।। बलं महद् यदि वा न मन्यसे कुरुष्व युद्धं सह तावदिन्द्रियैः । जयश्च ते ऽत्रास्ति महच्च ते बलं पराजयश्चेद् वितथं च ते बलम् ॥ ९.२२ ॥

// balaṃ mahad yadi vā na manyase kuruṣva yuddhaṃ saha tāvadindriyaiḥ / jayaśca te 'trāsti mahacca te balaṃ parājayaśced vitathaṃ ca te balam (9.22)

।। तथा हि वीराः पुरुषा न ते मता जयन्ति ये साश्वरथद्विपानरीन् यथा मता वीरतरा मनीषिणो जयन्ति लोलानि षडिन्द्रियाणि ये ॥ ९.२३ ॥

// tathā hi vīrāḥ puruṣā na te matā jayanti ye sāśvarathadvipānarīn yathā matā vīratarā manīṣiṇo jayanti lolāni ṣaḍindriyāṇi ye (9.23)

।। अहं वपुष्मानिति यच्च मन्यसे विचक्षणं नैतदिदं च गृह्यताम् । क्व तद्वपुः सा च वपुष्मती तनुर्गदस्य शाम्बस्य च सारणस्य च ॥ ९.२४ ॥

// ahaṃ vapuṣmāniti yacca manyase vicakṣaṇaṃ naitadidaṃ ca gṛhyatām / kva tadvapuḥ sā ca vapuṣmatī tanurgadasya śāmbasya ca sāraṇasya ca (9.24)

।। यथा मयूरश्चलचित्रचन्द्रको बिभर्ति रूपं गुणवत् स्वभावतः । शरीरसंस्कारगुणादृते तथा बिभर्ति रूपं यदि रूपवानसि ॥ ९.२५ ॥

// yathā mayūraścalacitracandrako bibharti rūpaṃ guṇavat svabhāvataḥ / śarīrasaṃskāraguṇādṛte tathā bibharti rūpaṃ yadi rūpavānasi (9.25)

।। यदि प्रतीपं वृणुयान्न वाससा न शौचकाले यदि संस्पृशेदपः । मृजाविशेषं यदि नाददीत वा वपुर्वपुष्मन् वद कीदृशं भवेत् ॥ ९.२६ ॥

// yadi pratīpaṃ vṛṇuyānna vāsasā na śaucakāle yadi saṃspṛśedapaḥ / mṛjāviśeṣaṃ yadi nādadīta vā vapurvapuṣman vada kīdṛśaṃ bhavet (9.26)

।। नवं वयश्चात्मगतं निशाम्य यद्गृ होन्मुखं ते विषयाप्तये मनः । नियच्छ तच्छैलनदीरयोपमं द्रुतं हि गच्छत्यनिवर्ति यौवनम् ॥ ९.२७ ॥

// navaṃ vayaścātmagataṃ niśāmya yadgṛ honmukhaṃ te viṣayāptaye manaḥ / niyaccha tacchailanadīrayopamaṃ drutaṃ hi gacchatyanivarti yauvanam (9.27)

।। ऋतुर्व्यतीतः परिवर्तते पुनः क्षयं प्रयातः पुनरेति चन्द्रमाः । गतं गतं नैव तु संनिवर्तते जलं नदीनां च नृणां च यौवनम् ॥ ९.२८ ॥

// ṛturvyatītaḥ parivartate punaḥ kṣayaṃ prayātaḥ punareti candramāḥ / gataṃ gataṃ naiva tu saṃnivartate jalaṃ nadīnāṃ ca nṛṇāṃ ca yauvanam (9.28)

।। विवर्णितश्मश्रु वलीविकुञ्चितं विशीर्णदन्तं शिथिलभ्रु निष्प्रभम् । यदा मुखं द्रक्ष्यसि जर्जरं तदा जराभिभूतो विमदो भविष्यसि ॥ ९.२९ ॥

// vivarṇitaśmaśru valīvikuñcitaṃ viśīrṇadantaṃ śithilabhru niṣprabham / yadā mukhaṃ drakṣyasi jarjaraṃ tadā jarābhibhūto vimado bhaviṣyasi (9.29)

।। निषेव्य पानं मदनीयमुत्तमं निशाविवासेषु चिराद् विमाद्यति । नरस्तु मत्तो बलरूपयोउवनैर्न कश्चिदप्राप्य जरां विमाद्यति ॥ ९.३० ॥

// niṣevya pānaṃ madanīyamuttamaṃ niśāvivāseṣu cirād vimādyati / narastu matto balarūpayouvanairna kaścidaprāpya jarāṃ vimādyati (9.30)

।। यथेक्षुरत्यन्तरसप्रपीडितो भुवि प्रविद्धो दहनाय शुष्यते । तथा जरायन्त्रनिपीडिता तनुर्निपीतसारा मरणाय तिष्ठति ॥ ९.३१ ॥

// yathekṣuratyantarasaprapīḍito bhuvi praviddho dahanāya śuṣyate / tathā jarāyantranipīḍitā tanurnipītasārā maraṇāya tiṣṭhati (9.31)

।। यथा हि नृभ्यां करपत्रमीरितं समुच्छ्रितं दारु भिनत्त्यनेकधा । तथोच्छ्रितां पातयति प्रजामिमामहर्निशाभ्यामुपसंहिता जरा ॥ ९.३२ ॥

// yathā hi nṛbhyāṃ karapatramīritaṃ samucchritaṃ dāru bhinattyanekadhā / tathocchritāṃ pātayati prajāmimāmaharniśābhyāmupasaṃhitā jarā (9.32)

।। स्मृतेः प्रमोषो वपुषः पराभवो रतेः क्षयो वाच्छ्रुतिचक्षुषां ग्रहः । श्रमस्य योनिर्बलवीर्ययोर्वधो जरासमो नास्ति शरीरिणां रिपुः ॥ ९.३३ ॥

// smṛteḥ pramoṣo vapuṣaḥ parābhavo rateḥ kṣayo vācchruticakṣuṣāṃ grahaḥ / śramasya yonirbalavīryayorvadho jarāsamo nāsti śarīriṇāṃ ripuḥ (9.33)

।। इदं विदित्वा निधनस्य दैशिकं जराभिधानं जगतो महद्भयम् । अहं वपुष्मान् बलवान् युवेति वा न मानमारोढुमनार्यमर्हसि ॥ ९.३४ ॥

// idaṃ viditvā nidhanasya daiśikaṃ jarābhidhānaṃ jagato mahadbhayam / ahaṃ vapuṣmān balavān yuveti vā na mānamāroḍhumanāryamarhasi (9.34)

।। अहं ममेत्येव च रक्तचेतसां शरीरसंज्ञा तव यः कलौ ग्रहः । तमुत्सृजैवं यदि शाम्यता भवेद् भयं ह्यहं चेति ममेति चार्छति ॥ ९.३५ ॥

// ahaṃ mametyeva ca raktacetasāṃ śarīrasaṃjñā tava yaḥ kalau grahaḥ / tamutsṛjaivaṃ yadi śāmyatā bhaved bhayaṃ hyahaṃ ceti mameti cārchati (9.35)

।। यदा शरीरे न वशो ऽस्ति कस्यचिन्निरस्यमाने विविधैरुपप्लवैः । कथं क्षमं वेत्तुमहं ममेति वा शरीरसंज्ञं गृहमापदामिदम् ॥ ९.३६ ॥

// yadā śarīre na vaśo 'sti kasyacinnirasyamāne vividhairupaplavaiḥ / kathaṃ kṣamaṃ vettumahaṃ mameti vā śarīrasaṃjñaṃ gṛhamāpadāmidam (9.36)

।। सपन्नगे यः कुगृहे सदाशुचौ रमेत नित्यं प्रतिसंस्कृते ऽबले । स दुष्टधातावशुचौ चलाचले रमेत काये विपरीतदर्शनः ॥ ९.३७ ॥

// sapannage yaḥ kugṛhe sadāśucau rameta nityaṃ pratisaṃskṛte 'bale / sa duṣṭadhātāvaśucau calācale rameta kāye viparītadarśanaḥ (9.37)

।। यथा प्रजाभ्यः कुनृपो बलाद् बलीन् हरत्यशेषं च न चाभिरक्षति । तथैव कायो वसनादिसाधनं हरत्यशेषं च न चानुवर्तते ॥ ९.३८ ॥

// yathā prajābhyaḥ kunṛpo balād balīn haratyaśeṣaṃ ca na cābhirakṣati / tathaiva kāyo vasanādisādhanaṃ haratyaśeṣaṃ ca na cānuvartate (9.38)

।। यथा प्ररोहन्ति तृणान्ययत्नतः क्षितौ प्रयत्नात् तु भवन्ति शालयः । तथैव दुःखानि भवन्त्ययत्नतः सुखानि यत्नेन भवन्ति वा न वा ॥ ९.३९ ॥

// yathā prarohanti tṛṇānyayatnataḥ kṣitau prayatnāt tu bhavanti śālayaḥ / tathaiva duḥkhāni bhavantyayatnataḥ sukhāni yatnena bhavanti vā na vā (9.39)

।। शरीरमार्तं परिकर्षतश्चलं न चास्ति किञ्चित् परमार्थतः सुखम् । सुखं हि दुःखप्रतिकारसेवया स्थिते च दुःखे तनुनि व्यवस्यति ॥ ९.४० ॥

// śarīramārtaṃ parikarṣataścalaṃ na cāsti kiñcit paramārthataḥ sukham / sukhaṃ hi duḥkhapratikārasevayā sthite ca duḥkhe tanuni vyavasyati (9.40)

।। यथानपेक्ष्याग्र्यमपीप्सितं सुखं प्रवाधते दुःखमुपेतमण्वपि । तथानपेक्ष्यात्मनि दुःखमागतं न विद्यते किञ्चन कस्यचित् सुखं ॥ ९.४१ ॥

// yathānapekṣyāgryamapīpsitaṃ sukhaṃ pravādhate duḥkhamupetamaṇvapi / tathānapekṣyātmani duḥkhamāgataṃ na vidyate kiñcana kasyacit sukhaṃ (9.41)

।। शरीरमीदृग् बहुदुःखाध्रुवं फलानुरोधादथ नावगच्छसि । द्रवत्फलेभ्यो धृतिरश्मिभिर्मनो निगृह्यतां गौरिव शस्यलालसा ॥ ९.४२ ॥

// śarīramīdṛg bahuduḥkhādhruvaṃ phalānurodhādatha nāvagacchasi / dravatphalebhyo dhṛtiraśmibhirmano nigṛhyatāṃ gauriva śasyalālasā (9.42)

।। न कामभोगा हि भवन्ति तृप्तये हवींषि दीप्तस्य विभावसोरिव । यथा यथा कामसुखेषु वर्तते तथा तथेच्छा विषयेषु वर्द्धते ॥ ९.४३ ॥

// na kāmabhogā hi bhavanti tṛptaye havīṃṣi dīptasya vibhāvasoriva / yathā yathā kāmasukheṣu vartate tathā tathecchā viṣayeṣu varddhate (9.43)

।। यथा च कुष्ठव्यसनेन दुःखितः प्रतापनान्नैव शमं निगच्छति । तथेन्द्रियार्थेष्वजितेन्द्रियश्चरन्न कामभोगैरुपशान्तिमृच्छति ॥ ९.४४ ॥

// yathā ca kuṣṭhavyasanena duḥkhitaḥ pratāpanānnaiva śamaṃ nigacchati / tathendriyārtheṣvajitendriyaścaranna kāmabhogairupaśāntimṛcchati (9.44)

।। यथा हि भैषज्यसुखाभिकाङ्क्षया भजेत रोगान्न भजेत तत्क्षमम् । तथा शरीरे बहुदुःखभाजने रमेत मोहाद् विषयाभिकाङ्क्षया ॥ ९.४५ ॥

// yathā hi bhaiṣajyasukhābhikāṅkṣayā bhajeta rogānna bhajeta tatkṣamam / tathā śarīre bahuduḥkhabhājane rameta mohād viṣayābhikāṅkṣayā (9.45)

।। अनर्थकामः पुरुषस्य यो जनः स तस्य शत्रुः किल तेन कर्मणा । अनर्थमूला विषयाश्च केवला ननु प्रहेया विषमा यथारयः ॥ ९.४६ ॥

// anarthakāmaḥ puruṣasya yo janaḥ sa tasya śatruḥ kila tena karmaṇā / anarthamūlā viṣayāśca kevalā nanu praheyā viṣamā yathārayaḥ (9.46)

।। इहैव भूत्वा रिपवो वधात्मकाः प्रयान्ति काले पुरुषस्य मित्रतां । परत्र चैवेह च दुःखहेतवो भवन्ति कामा न तु कस्यचिच्छिवाः ॥ ९.४७ ॥

// ihaiva bhūtvā ripavo vadhātmakāḥ prayānti kāle puruṣasya mitratāṃ / paratra caiveha ca duḥkhahetavo bhavanti kāmā na tu kasyacicchivāḥ (9.47)

।। यथोपयुक्तं रसवर्णगन्धवद् वधाय किम्पाकफलं न पुष्टये । निषेव्यमाणा विषयाश्चलात्मनो भवन्त्यनर्थाय तथा न भूतये ॥ ९.४८ ॥

// yathopayuktaṃ rasavarṇagandhavad vadhāya kimpākaphalaṃ na puṣṭaye / niṣevyamāṇā viṣayāścalātmano bhavantyanarthāya tathā na bhūtaye (9.48)

।। तदेतदाज्ञाय विपाप्मनात्मना विमोक्षधर्माद्युपसहितं हितम् । जुषस्व मे सज्जनसंमतं मतं प्रचक्ष्व वा निश्चयमुद् गिरन् गिरम् ॥ ९.४९ ॥

// tadetadājñāya vipāpmanātmanā vimokṣadharmādyupasahitaṃ hitam / juṣasva me sajjanasaṃmataṃ mataṃ pracakṣva vā niścayamud giran giram (9.49)

।। इति हितमपि बह्वपीदमुक्तः श्रुतमहता श्रमणेन तेन नन्दः । न धृतिमुपययौ न शर्म लेभे द्विरद इवातिमदो मदान्धचेताः ॥ ९.५० ॥

// iti hitamapi bahvapīdamuktaḥ śrutamahatā śramaṇena tena nandaḥ / na dhṛtimupayayau na śarma lebhe dvirada ivātimado madāndhacetāḥ (9.50)

।। नन्दस्य भावमवगम्य ततः स भिक्षुः पारिप्लवं गृहसुखाभिमुखं न धर्मे । सत्त्वाशयानुशयभावपरीक्षकाय बुद्धाय तत्त्वविदुषे कथयांचकार ॥ ९.५१ ॥

// nandasya bhāvamavagamya tataḥ sa bhikṣuḥ pāriplavaṃ gṛhasukhābhimukhaṃ na dharme / sattvāśayānuśayabhāvaparīkṣakāya buddhāya tattvaviduṣe kathayāṃcakāra (9.51)