Books / Sāmudrika Śāstra — Parts 1 & 2 (Śukla)

54. Sāmudrika Śāstra — Parts 1 & 2 (Śukla) — गतिलक्षण

गतिलक्षण

शिखिनां च भूपा:। येषां च शब्दरहितं स्तिमितं च यातं तेपीश्वरा द्रुतपरिप्ुतगा दरिद्राः ॥ १६ ॥ १ शुचिरत्यन्तदाता च भूमिजीवी च गोहितः । चातुर्वर्णा समाजाता जातव्या क्रमशो बुधैः ॥ स्थूलाङ्गा मलिनाश्चैय रमकाः प्राणहारकाः। मांस- प्रिया नास्तिकाश्च ते जाता व्याधयोनय:।। २ कालस्कन्धा महौक्षाश्च भीमामीमपराक्रमाः । वहाशिनः सर्ववैरास्ते पूर्वे राक्षसा: स्मृताः ॥ ३ त्रासयुक्ता: कर्मरताः स्वोदगभरसे युताः । व्यवहारविहीनाश्च ने पूवें पशुजानयः। इतस्तनो भ्रमेत्नित्यं गहनपु पृपादरः। भीनियुक्का: स्वल्पकायास्त जाताः पत्षियोनयः ॥ सर्वकार्येंपु ये श्ुद्धास्त पूर्वे भुद्धजानयः । जिनकी गति (चाल ) चाघ, हंस, मतवाला हाथी, वैल और मोर के समान हो वे राजा होते हैं। जिनका गमन शब्दरहित निश्चल हो वे भी समर्थ होते हैं। शीघ्रगामी दरिद्र होते हैं ॥ १६ ॥ इति बृहत्सामुद्र के पलिडतशक्किधरसंकलिते भापाभाष्ये पुरुपलक्षणं नाम प्रथमं पकरणम् ॥ १ ॥ सीलनण पथातः संप्रवच्यामि नारीणां लक्षणं परिये!। श्रूयतां देवदेवेशि समाधाय मनोऽमलम् ॥ १ ॥ अब इसके उपरान्त अहो मिये ! मैं नारियों के लक्षण भलीमाँनि कहूँगा। हे देवि ! अपने अमल मन को सावधान कर सुनिये ॥ १॥